Christian Thielemann

Christian Thielemann

Monday, July 14, 2014

Gustav Mahler: Des Knaben Wunderhorn – Thomas Hampson, Wolfram Rieger

«Το μαγικό κόρνο του αγοριού», του Γκούσταβ Μάλερ δεν αποτελεί τυχαία μιαν από τις πιο δημοφιλείς δημιουργίες του κορυφαίου συνθέτη. Είναι ένα κέρας θαυμαστό που μοιάζει με εκείνο της Αμάλθειας*, μια αστείρευτη πηγή θρύλων και παραμυθιών της τευτονικής και παλαιογερμανικής παράδοσης. Όταν ηχεί «Το μαγικό κόρνο του αγοριού», ο ακροατής νιώθει σαν να ξαναβρίσκει την αθωότητα της παιδικής ηλικίας και τη γλυκύτητα των ερωτικών σκιρτημάτων της εφηβείας, σαν να αφουγκράζεται τον απόηχο των ρομαντικών μυθιστορημάτων της ιπποσύνης και των μελαγχολικών σκοπών των τροβαδούρων και των τρουβέρων**, σαν να ακούει από μακριά τις ιαχές των πολεμιστών μιας αλλοτινής εποχής.

Η διάσημη συλλογή «Το μαγικό κόρνο του αγοριού» περιλαμβάνει περισσότερα από 1.000 λαϊκά γερμανικά τραγούδια από την εποχή του Μεσαίωνα έως τις αρχές του 19ου αιώνα. Δύο από τους επιφανέστερους εκπροσώπους του ευρωπαϊκού Ρομαντισμού, ο Κλέμενς Μπρέντανο (1778-1842) και ο Άχιμ φον Άρμιν (1781-1831), τα συγκέντρωσαν σε ένα τρίτομο έργο το οποίο εκδόθηκε κατά την τριετία 1805-1808 στην Χαϊδελβέργη. Στόχος των επιμελητών της έκδοσης ήταν να εξοικειώσουν το κοινό με τους θησαυρούς της γερμανικής λαϊκής ποίησης, αλλά πάντοτε με σεβασμό προς την αυθόρμητη – και ενίοτε αφελή – έκφραση του ανώνυμου δημιουργού. Οι στίχοι προέρχονται από την προφορική μουσική παράδοση της Γερμανίας και παλαιά χειρόγραφα. Εξυμνούν τοπία που μεταμορφώνονται στο πέρασμα των εποχών και μιλούν για την αγάπη, την οδύνη, την πίκρα, τη νοσταλγία της πατρίδας και τη γοητεία της περιπέτειας. Ενέπνευσαν δε μιαν ολόκληρη γενιά Γερμανών ποιητών (Γιόζεφ φον Άιχεντορφ, Έντουαρντ Φρίντριχ Μέρικε, Χάινριχ Χάινε και άλλους) και ουκ ολίγους συνθέτες. Εκτός του Γκούσταβ Μάλερ, με «Το μαγικό κόρνο του αγοριού» και τη μελοποίησή του καταπιάστηκαν επίσης οι Καρλ Μαρία φον Βέμπερ, Φραντς Σούμπερτ, Ρόμπερτ Σούμαν, Γιοχάνες Μπραμς και Ρίχαρντ Στράους.

Οι πρώτες μελοποιήσεις εκτενών αποσπασμάτων του «Μαγικού κόρνου» από τον Μάλερ απαντώνται στη συλλογή «Τραγούδια και μελωδίες της νεότητας», που κυκλοφόρησε στα 1892. Ακολούθησαν άλλες εννέα μελοποιήσεις κατά την περίοδο 1887-1890, οι οποίες συμπεριελήφθησαν σε δύο καινούργιους τόμους με τραγούδια για φωνή και πιάνο. Στα 1899, εκδόθηκε ένας ακόμη τόμος με δώδεκα νέα ποιητικά κείμενα που ο συνθέτης είχε μελοποιήσει στα 1892. Μάλιστα, ορισμένα από τα θέματα των τραγουδιών του «Μαγικού κόρνου» ενορχηστρώθηκαν από τον φημισμένο μουσουργό και μαέστρο, για να ενσωματωθούν σε μέρη της Δεύτερης και Τρίτης Συμφωνίας του. Μετά το 1901, ο συνθέτης αφαίρεσε από τη συλλογή δύο τραγούδια και τα αντικατέστησε με δύο νέα, επαναφέροντας τον συνολικό αριθμό των κομματιών στα 12. Συχνά, το έργο ερμηνεύεται στην εκδοχή του για φωνή (σοπράνο ή βαρύτονο) και ορχήστρα.

Τον διάσημο Αμερικανό βαρύτονο Thomas Hampson συνοδεύει ο Γερμανός πολυβραβευμένος πιανίστας Wolfram Rieger.


Gustav Mahler (1860-1911)

♪ Des Knaben Wunderhorn (1887-1901)

Thomas Hampson, baritone
Wolfram Rieger, piano

Théâtre Musical de Paris – Châtelet, 2002


(480p)


Η Αμάλθεια ήταν η τροφός του Δία στο Ιδαίο Άντρο (στις ανατολικές παρειές του όρους Ψηλορείτη στην Κρήτη), όπου τον είχε κρύψει η μητέρα του η Ρέα για να γλιτώσει από τον πατέρα του, Κρόνο, ο οποίος έτρωγε τα παιδιά του. Άλλοτε περιγράφεται ως νύμφη Υάδα και άλλοτε ως κατσίκα, από το κέρας της οποίας τρεφόταν ο Δίας με γάλα και μέλι. Στην τέχνη των αρχαίων, πολλοί θεοί εικονίζονταν να κρατούν το κέρας της Αμάλθειας, σύμβολο της αφθονίας, της πλησμονής των αγαθών και της ευημερίας του ανθρώπου, καθώς στη μυθολογία το σπασμένο κέρατο της κατσίκας Αμάλθειας μπορούσε να γεμίζει με οποιοδήποτε αγαθό επιθυμούσε ο κάτοχος του.


** Κατά την Μεσαιωνική εποχή γύρω στον 11ο αιώνα στη Μεσημβρινή Γαλλία, στον ποταμό Λίγηρα και ιδιαίτερα στην Προβηγκία, έζησαν κάποιοι ευγενείς και μορφωμένοι άνθρωποι κυρίως ιππότες, τραγουδιστές, λυρικοί ποιητές και μουσικοί των οποίων η ονομασία προήλθε από το trouvar-trobar που σημαίνει επινοώ μια καινούρια μουσική. Οι τρουβέροι είναι οι αντίστοιχοι Γάλλοι μουσικοί που όμως έζησαν στην Βόρεια Γαλλία. Τα τραγούδια των τροβαδούρων ήταν κυρίως λυρικά, ενώ τα αντίστοιχα τραγούδια των τρουβέρων είχαν κυρίως επικό χαρακτήρα, εξιστορώντας τις πολεμικές εκστρατείες της εποχής τους. Η διάκριση αυτή στον χαρακτήρα των τραγουδιών των τροβαδούρων και των τρουβέρων οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι οι τροβαδούροι έζησαν στη Νότια Γαλλία στην οποία δεν είχαν γίνει τόσες πολλές επιδρομές και χαρακτηριζόταν από έναν πιο εκλεπτυσμένο πολιτισμό. Τόσο οι τροβαδούροι όσο και οι τρουβέροι αποτελούν τους απογόνους των αρχαίων ραψωδών ή των μεταγενέστερών τους βάρδων. Αυτό το είδος των τραγουδιών και των δύο κυριάρχησε κατά το 1000-1300 μ.Χ. (Πηγή: musicstorytelling.blogspot.gr)

Thomas Hampson











Wolfram Rieger









































No comments:

Post a Comment