Matthew Bourne

Matthew Bourne

Monday, January 04, 2016

Οδυνηρές απουσίες στον κόσμο της Μουσικής / Painful absences in the world of Music

Kurt Masur (1927-2015)
















Οδυνηρές απουσίες στον κόσμο της Μουσικής

Κυριάκος Π. Λουκάκος (Η Αυγή, 1/1/2016)

«Οι σωματικές μου δυνάμεις επιτάσσουν την ακύρωση επόμενων σχεδίων μου. Το γεγονός αυτό ανασύρει πολλές σκέψεις: ανάμεσα σε εμένα στο πόντιουμ και σε εσάς στην πλατεία έχει οικοδομηθεί μία ασυνήθιστα βαθιά σχέση – φτιάξαμε μια ευτυχισμένη κοινότητα εμπειρίας και ανακάλυψης. Κι απ' αυτό θα μείνουν πολλά...». Αυτές ήταν οι λέξεις που με έκπληξη διάβασαν οι θεατές του Konzerthaus της Βιένης, ως – ένθετη στο πρόγραμμα – σάρωση ιδιόγραφης επιστολής του, το βράδυ της 6ης Δεκεμβρίου, ενώ ανέμεναν αδημονούντες τον εορταζόμενο της ημέρας, Νικολάους Αρνονκούρ, να διευθύνει το παραδοσιακό Adventskonzert της αυστριακής πρωτεύουσας, επικεφαλής του συγκροτήματός του Concentus Musicus Wien, με την εισαγωγική συναρπαστική ανάλυση από τον ίδιο τον Μαέστρο ως αναντικατάστατο ξεναγό στα μαγικά βασίλεια των αναζητήσεών του. Με τη δήλωσή του αυτή ο Αρνονκούρ ενημέρωνε για την οριστική απόσυρσή του από την παραστατική δράση. Η θλίψη αποτυπωνόταν και στο ίδιο το πρόγραμμα, που διηύθυνε ο συνεργάτης του Έρβιν Όρτνερ και ολοκληρώθηκε με την καντάτα του Μπαχ, υπό την επωνυμία «Ωδή της θλίψης» (Laß, Fürstin, laß noch einen Strahl, BWV 198), ενώ πολλά παραμένουν τα ανοιχτά ερωτήματα για το μέλλον ενός σχηματισμού που προχώρησε όσο ελάχιστοι την υπόθεση της εφαρμοσμένης πρακτικής στην παλιά μουσική, ιδίως εν όψει του γεγονότος ότι ο απερχόμενος μέντοράς του δεν είχε μέχρι σήμερα προνοήσει για τη διαδοχή του.

Christopher Hogwood (1941-2014)
Όση μελαγχολία, όμως, κι αν διαχέει η αγγελία της «αποστρατείας» του Αρνονκούρ, η συντεταγμένη διαδικασία αποτελεί τόσο για εκείνον όσο και για εμάς, ως υποδοχείς της τέχνης του, ένα ορισμένο προνόμιο. Προνόμιο που δεν απόλαυσε ο αντιστοίχως σημαντικός στον αγγλοσαξωνικό χώρο Κρίστοφερ Χόγκγουντ (Christopher Hogwood), ιδρυτής και πλοηγός της Academy of Ancient Music, όταν, τον περασμένο Αύγουστο, βγήκε ξαφνικά και αθόρυβα από τις ζωές μας, χαρίζοντας –σε όσους από εμάς τον έχουμε συντηρήσει στη μνήμη μας από νεανικές φωτογραφήσεις του – μιαν οδυνηρή υπόμνηση παρέλευσης του χρόνου και της ύπαρξης. Η μεγάλη δισκογραφία του αποτελεί παρακαταθήκη διαρκείας, έστω και εάν ελάχιστα παρηγορεί για τον χρόνο που δεν του δόθηκε.

Στέλλα Ντουφεξή (1968-2015)
Εκεί όμως που ο θάνατος στάθηκε αδυσώπητα βιαστικός ήταν απέναντι στην πραγματικά ξεχωριστή Ελληνογερμανίδα μεσόφωνο Στέλλα Ντουφεξή (διεθνώς Stella Doufexis, με παροξυνόμενο το επώνυμο), τη γεννημένη στη Φραγκφούρτη από Γερμανίδα μητέρα, θυγατέρα του Έλληνα σκηνοθέτη Σταύρου Ντουφεξή, που σε μόλις 47 χρόνια κατόρθωσε να εκπέμψει ένα ενδελεχές και πυκνό στίγμα ποιότητας σε ένα πεδίο άκρως απαιτητικό, όπως είναι το ορατόριο και η έντεχνη μελωδία. Καλλιτέχνις με βήματα μετρημένα στην όπερα, η μεσόφωνος με το ζεστό ηχόχρωμα, την εύπλαστη εκλέπτυνση της εκφοράς, τη βαθιά μουσικότητα και τη λεπτολόγο ιδιοποίηση των κειμένων έρχεται να προστεθεί όχι μόνο στη σειρά των μεγάλων «κυριών της χαμηλής περιοχής» που έφυγαν πρόωρα, όπως η Κοντσίτα Σουπερβία (Conchita Supervia, 1895-1936) ή η Καθλίν Φεριέρ (Kathleen Ferrier, 1912-1953), αλλά και σε εκείνη των Ελληνίδων προκατόχων της του «εσωτερικού» ρεπερτορίου, όπως η Αλεξάνδρα Τριάντη και η Ίρμα Κολάση.

Την απώλεια της μεσοφώνου, που είχαμε απολαύσει βαθιά στο τελευταίο από τα λιγοστά της αθηναϊκά ρεσιτάλ, στις 12 Μαρτίου 2015, πλαισίωσαν δύο ακόμη αποχωρήσεις από την επιστητή μας πραγματικότητα. Πιο ηχηρή, αναμφισβητήτως, εκείνη του Γερμανού αρχιμουσικού Κουρτ Μαζούρ (Kurt Masur), μιας καλλιτεχνικά και πολιτικά ιδιαίτερης προσωπικότητας, που διετέλεσε επικεφαλής των αρχαιότερων ορχηστρών δύο ηπείρων (της Γκεβάντχαουςτης Λειψίας και της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης), συνέβαλε στην αναίμακτη κατεδάφιση του Τείχους του Βερολίνου και σφυρηλάτησε, επί ημερών Χρήστου Λαμπράκη, μια σχέση επανειλημμένης επιστροφής στο Μέγαρο των Αθηνών, μεταξύ άλλων και με έναν αξιομνημόνευτο κύκλο συμφωνιών του Μπετόβεν, που εγκαινίασε στρεφόμενος προς τη «διακεκριμένη ζώνη» και απευθύνοντας ένα ελληνικό «γεια σου» στον παρόντα Μίκη Θεοδωράκη.

Πολύ λιγότερο προφανής, αλλά ιδιαίτερα οδυνηρός για τον συντάκτη ως επί 15ετία συνεργάτη του Γ' Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, υπήρξε και ο θάνατος του Gottfried Cervenka, αυτού που εν αγνοία του υπήρξε για εμάς «δάσκαλος» από τη θέση του υπεύθυνου παρουσιαστή ιστορικών ηχογραφήσεων όπερας στο Α' Πρόγραμμα της Αυστριακής Ραδιοφωνίας. Στα 68 του και λίγες μόνον ώρες μετά την ηχογράφηση μιας ακόμη από τις αναρίθμητες εκπομπές του, ο Τσέρβενκα έσβησε απρόσμενα, αφήνοντας πίσω του, πέρα από ένα δυσαναπλήρωτο κενό, και το δυσθεώρητο προσωπικό του αρχείο, απαρηγόρητους ακροατές ανά την υφήλιο και έναν γιο που, όπως ο ίδιος χαριτωμένα δήλωνε στις 6 Νοεμβρίου από μικροφώνου, ονόμασε Λάουριτς προς τιμή του μέχρις ώρας ανυπέρβλητου βαγκνερικού τενόρου Μέλχιορ.

Θα τους θυμόμαστε με πείσμα και επιμονή!


Nikolaus Harnoncourt (b. 1929)















Why I'll miss Nikolaus Harnoncourt

Andrew R. Barnard (theclassicalcommentator.com, December 7, 2015)

I'll admit I was a bit sad when I checked the news this morning. Nikolaus Harnoncourt has just announced his retirement. It's a definite loss to the musical world. Harnoncourt was a refreshing proponent of originality and radical rethinking. Thankfully, his legacy has been preserved on disc, and we have numerous interpretations that are sure to stand the test of time.

Personally, I feel Harnoncourt was the most persuasive, balanced proponent of the period practice movement. While he formed his own period orchestra, the Concentus Music Wein, he recorded frequently with full modern orchestra such as the Berlin Philharmonic, Vienna Philharmonic, and Royal Concertgebouw. The best orchestras in the world, basically. He seemed unable to produce anything predictable or ordinary. Sometimes his novelty could get him in trouble. He's known for having a perverse streak, running against tradition with near-indifference. His scowling face on records is indicative of a man who cared little what others thought and had little inhibition. But his actual performances are never humorless, and it’s telling that he was such a masterful interpreter of Schubert and Dvorak.

There's something inherently different about everything Harnoncourt put his hands on. It doesn't matter if he's conducting the Concentus Music Wien or the Berlin Philharmonic. You can instantly tell it's him. His textures, his eye for detail, and a nearly unrivaled gift for finding burnished gold in overused scores imprint an indelible stamp.

Of course I’ll miss him. Even on the rare occasions that I disagree with him, he still makes an argument. Perhaps the greatest irony of his career was that he was such a key figure in the period movement, yet harnessed an authoritative, commanding temperament. Most of his contemporaries in the period movement have only a fraction of his fiery blood. A Harnoncourt interpretation never sounds democratic. It sounds clearly conceived, and nearly forcefully delivered.

In all, there is only one Harnoncourt, and he will never be replaced. I wish him the best in his retirement, yet it's sad to see him go. He'll be missed.


Nikolaus Harnoncourt
















Δείτε επίσης – See also

Johannes Brahms: Symphony No.2 in D major – Gewandhausorchester, Kurt Masur (HD 1080p)

Ludwig van Beethoven: "Egmont" Overture – Gewandhausorchester, Kurt Masur (HD 1080p)

Ludwig van Beethoven: Romances for Violin and Orchestra No.1 in G major & No.2 in F major – Renaud Capuçon, Gewandhausorchester, Kurt Masur (HD 1080p)

Johann Sebastian Bach: "Fürchte dich nicht", BWV 228 | Felix Mendelssohn: "Denn er hat seinen Engeln befohlen über dir" – Thomanerchor Leipzig, Georg Christoph Biller (HD 1080p)

Kurt Masur (1927-2015) – In Memoriam

&

Nikolaus Harnoncourt – Part I | All the posts

&

Henry Purcell: The Echoing Air – Sylvia McNair, Christopher Hogwood (Audio video)

No comments:

Post a Comment