Ilya Rashkovskiy

Ilya Rashkovskiy
Ilya Rashkovskiy (b. 1984), pianist

Tuesday, October 17, 2017

Franz Schubert: Winterreise – Thomas Oliemans, Malcolm Martineau (HD 1080p)














The Dutch baritone Thomas Oliemans and τhe Scottish pianist Malcolm Martineau bring a masterly command of vocal nuance and style to Franz Schubert's late masterpiece, a bleak, powerfully cathartic song cycle written in the last months of the composer's life. A young man, rejected by his beloved, wanders into the darkness of a wintry countryside, wracked by searing emotions – grief, anger, loneliness and alienation, touched with brief moments of reconciliation. Recorded live at the Concertgebouw, Amsterdam, on July 15, 2013.



Το «Χειμωνιάτικο ταξίδι» ("Winterreise") υπήρξε ο δεύτερος και τελευταίος κύκλος τραγουδιών του Φραντς Σούμπερτ σε ποίηση Βίλχελμ Μίλερ (Wilhelm Müller, 1794-1827). Η σύνθεση των είκοσι τεσσάρων τραγουδιών του κύκλου έλαβε χώρα σε δύο φάσεις, κατά τον Φεβρουάριο και τον Οκτώβριο του 1827, όπως εξάλλου και η δημοσίευσή τους, σε δύο δωδεκάδες, τον Ιανουάριο και τον Δεκέμβριο του 1828 (έναν περίπου μήνα μετά τον πρόωρο θάνατο του δημιουργού). Το «Χειμωνιάτικο ταξίδι» περιλαμβάνει ορισμένα από τα δημοφιλέστερα και περισσότερο αριστουργηματικά τραγούδια του Σούμπερτ, ενώ ως σύνολο αποτελεί ανυπέρβλητο έργο αναφοράς στο είδος του έντεχνου τραγουδιού. Στο τρίτο τραγούδι του κύκλου, "Gefrorne Tränen" («Παγωμένα δάκρυα»), ο πιανιστικός πρόλογος και επίλογος σκιαγραφεί τις σταγόνες των δακρύων στο παγωμένο σκηνικό και παράλληλα χρησιμεύει ως εύπλαστο υπόβαθρο για την ήπια μελοποίηση της πρώτης ποιητικής στροφής αλλά και την πολύ πιο φλογερή μελωδική μετουσίωση της τρίτης· αντιθέτως, στη μουσική αντιμετώπιση της δεύτερης στροφής του ποιήματος, το «πάγωμα των καυτών δακρύων» αντανακλάται τόσο στο σκοτείνιασμα της φωνητικής γραμμής, όσο και στη ρυθμική επιβράδυνση της εξίσου μουντής πιανιστικής της συνοδείας. — Ιωάννης Φούλιας

Τα τραγούδια (lieder) ήταν ένα είδος που ο Φραντς Σούμπερτ αγάπησε ιδιαίτερα, συνέθεσε περισσότερα από εξακόσια, και αποτελούν ένα μεγάλο μέρος της μουσικής του δημιουργίας και προσφοράς. Το 1823, σε μία περίοδο μεγάλης κατάπτωσης από τη σύφιλη που τον ταλαιπωρούσε, ανακάλυψε μία σειρά ποιημάτων του όχι πολύ γνωστού ποιητή Βίλχελμ Μίλερ. Η αμεσότητα αυτών των ποιημάτων, του προκάλεσε τόσο μεγάλη εντύπωση, ώστε διάλεξε είκοσι για να γράψει τον κύκλο «Η ωραία Μυλωνού». Τέσσερα χρόνια αργότερα ξαναγύρισε στα ποιήματα αυτά και συνέθεσε έναν άλλο κύκλο τραγουδιών, το «Χειμωνιάτικο Ταξίδι». Στον κύκλο αυτό η απελπισία που συναντάται στην «Ωραία Μυλωνού» φτάνει στα άκρα. Ο Σούμπερτ άλλαξε τη σειρά των ποιημάτων του Μίλερ, έτσι ώστε να εξαφανίσει και τις λιγοστές λάμψεις φωτός και ελπίδας που έδινε ο ποιητής. Δεν υπάρχει αληθινή αφήγηση. Ο ακροατής ακολουθεί τον πρωταγωνιστή, απογοητευμένο από τον έρωτα και βαριεστημένο από τα εγκόσμια, στις περιπλανήσεις του στο μοναχικό και αφιλόξενο χειμωνιάτικο τοπίο. Ο ρόλος του πιάνου δεν είναι πλέον συνοδευτικός, χρησιμοποιείται για να ερμηνεύσει τους στίχους, να αποδώσει συναισθήματα και καταστάσεις. Ο Σούμπερτ είπε κάποτε ότι σύμφωνα με αυτόν δεν υπάρχει αληθινά χαρούμενη μουσική. Ποτέ όμως πριν δεν είχε επιχειρήσει να γράψει μία τέτοιας έκτασης σύνθεση, πάνω σε ένα θέμα οδύνης, όπως το "Winterreise". —  Κώστας Τηλιακός

Ο Φραντς Σούμπερτ συνέθεσε τα είκοσι τέσσερα τραγούδια του κορυφαίου φωνητικού έργου του την προτελευταία χρονιά της ζωής του, αξιοποιώντας τον ρομαντικό ποιητικό λόγο του Γερμανού ποιητή και ενθουσιώδη φιλέλληνα Βίλχελμ Μίλερ, ο οποίος, όπως ο Σούμπερτ, πέθανε κι αυτός τόσο νέος! Το αέναο ταξίδι – ο αιώνιος οδοιπόρος – και ο ανεκπλήρωτος έρωτας, δύο βάσανα γύρω από τα οποία χτίστηκε ο ποιητικός λόγος του Μίλερ, βρήκαν στη μουσική του Σούμπερτ τον ιδανικό σύντροφο και μαζί πήραν το δρόμο προς την αθανασία. Τέτοιο συνταίριασμα λόγου και μουσικής πολύ σπάνια συναντιέται. — Γιώργος Β. Μονεμβασίτης

Στο «Χειμωνιάτικο ταξίδι», πάλι ένας πληγωμένος από έρωτα νέος, τριγυρνά σε ένα κατάλευκο τοπίο, όπου παγώνουν ακόμα και τα δάκρυά του, κοιμάται σε κοιμητήρια (να που ο ευφημισμός ταιριάζει γάντι), και συνομιλεί με κοράκια. Η μουσική του Σούμπερτ δένει απόλυτα με τους αρκετά συμβατικούς στίχους του Γερμανού ποιητή και γνωστού φιλέλληνα Βίλχελμ Μίλερ. Οι σπαρακτικές αυτές συνθέσεις του Σούμπερτ πετυχαίνουν την τέλεια επιτομή ανάμεσα στο συναισθηματικό και περιγραφικό στοιχείο της σχέσης της μουσικής με τη φύση. — Τάκης Ατσιδάκος

Το σπαρακτικό αριστούργημα του γερμανικού Ρομαντισμού "Winterreise" του Φραντς Σούμπερτ, ερμηνεύουν ο ταλαντούχος Ολλανδός βαρύτονος Thomas Oliemans, συνοδευόμενος στο πιάνο από τον βραβευμένο Σκοτσέζο ακομπανιατέρ Malcolm Martineau. Η συναυλία δόθηκε στο Μέγαρο Μουσικής του Άμστερνταμ, στις 15 Ιουλίου 2013.



Franz Schubert (1797-1828)

♪ Winterreise, D.911 (1827)

1. Fremd bin ich eingezogen
2. Der Wind spielt mit der Wetterfahne
3. Gefrorne Tropfen fallen von meinen Wangen ab
4. Ich such im Schnee vergebens nach ihrer Tritte Spur
5. Am Brunnen vor dem Tore da steht ein Lindenbaum
6. Manche Trän aus meinen Augen
7. Der du so lustig rauschtest, du heller wilder Fluß
8. Es brennt mir unter beiden Sohlen
9. In die tiefsten Felsengründe lockte mich ein Irrlicht hin
10. Nun merk ich erst, wie müd ich bin, da ich zur Ruh mich lege
11. Ich träumte von bunten Blumen
12. Wie eine trübe Wolke durch heitre Lüfte geht
13. Von der Straße her ein Posthorn klingt
14. Der Reif hat einen weißen Schein
15. Eine Krähe war mit mir aus der Stadt gezogen
16. Hie und da ist an den Bäumen
17. Es bellen die Hunde, es rasseln die Ketten
18. Wie hat der Sturm zerrissen des Himmels graues Kleid
19. Ein Licht tanzt freundlich vor mir her
20. Was vermeid ich denn die Wege
21. Auf einen Totenacker hat mich mein Weg gebracht
22. Fliegt der Schnee mir ins Gesicht
23. Drei Sonnen sah ich am Himmel stehn
24. Drüben hinterm Dorfe steht ein Leiermann

Thomas Oliemans, baritone

Malcolm Martineau, piano

Concertgebouw, Amsterdam, 
July 15, 2013


(HD 1080p)



Franz Schubert,
portrait by Anton Depauly, 1828
When Franz Schubert shared the Winterreise songs with members of his circle in 1828, they initially received a mixed reception. Josef von Spaun, the composer's friend since schooldays, recalled that "We were quite dumbfounded by (their) gloomy mood", though his estimation changed over time: "More beautiful German songs probably do not exist".

Individual songs from the cycle received sporadic public performance, the first having taken place in Vienna, but in general, the composer and his music experienced "decades of neglect and oblivion (after) his death".

"Winterreise" was composed in two parts with twelve songs each, mostly in minor keys. At his deathbed in November 1828, Schubert's last occupation was the correction of the proofs of Part II of "Winterreise", which was published posthumously.

It was only with the advent of recordings that an integral Winterreise could reach a mass audience, which over time affirmed its primacy. In 1928, Viennese baritone Hans Duhan recorded the complete cycle for the first time. One hundred-and-one years after its private first performance, Winterreise and its public could begin to fully discover one another.

Unlike "Die schöne Müllerin", which pursues a narrative, even dramatic plot, "Winterreise" is introverted and interior. There are no great shifts in either mood, external circumstances or psychological state.

Through a series of recurrent images, the poet weaves a complex tapestry of images from his tragic feelings of desperation. Among these images are those of ice, snow, death, tears, anguish and journeying. Much of the organic unity of the cycle is achieved by the poet's employment of these recurrent images.

Their cumulation builds a powerful and multi-layered impression of the protagonist's emotional and psychological state. Although the cycle tells of the pains of unrequited love, Schubert's protagonist is not the victim of an individual set of circumstances; he is, rather, a romantic hero set against fate itself. In Die Wetterfahne, for instance, the poet focuses upon the weather-vane as an image of the disregard shown by the external forces upon the lover's inner torment: "The wind plays with the weather-vane on my fair love's house. In my folly I thought it mocked the wretched fugitive". And again, "What do they care about my suffering?".

It is no exaggeration to say that Gute Nacht, the opening song, is emblematic of the entire cycle. The opening phrase, "A stranger I came, a stranger I depart", indeed even the first word "Fremd" (strange, foreign), set at the apex of the opening motif, prepares us for the extraordinary journey which is to follow. So many of the musical and poetic ideas which unfold throughout the journey are first exposed in this song. The opening motif is a descending one and, in fact, the majority of the melodies in the entire cycle are descending. The semitone, which is the very first interval of the vocal part, becomes associated later in the cycle with the evocation of death, and the piano echoes the semitone in a dotted rhythm, which is later associated with the heartbeat. Similar rhythmic figures are connected throughout the cycle with grief, fate, pain and the heart.

If the memoirs of Josef von Spaun (1788-1865) are to be trusted, Schubert corrected the proofs of the second part of "Winterreise" on his deathbed. Spaun left us with the following record of the first performance of Die Winterreise:

Schubert has seemed for some time moody and run down. To my questioning he replied, "You will soon understand". One day he said, "Come to Schober's and I will sing over a bunch of ghastly songs to you. I shall be curious", he went on, "to hear what you think of them – they have taken more out of me than any other songs I have written".

He then sang to us the whole "Winterreise" through, with much emotion in his voice. The gloom of the songs quite nonplussed us, and Schober said there was one he cared for, Der Lindenbaum. All Schubert answered was, "I like them all more than any of the other songs, and the day will come when you will like them too". He was right; we were soon full of admiration for these mournful songs, which Vogl sang like a master.

Feelings of remorse and rejection are trumped by thoughts of death early in the cycle, in Der Lindenbaum, and again in Irrlicht, when the dejected lover flirts with feux follets, and these thoughts grow pervasive; four of the last five songs make it their subject.

Most telling is the final three-song sequence, which Schubert reordered from the Müller original. Mut, an exercise in empty and tragic bravado, is followed by the increasing intensity of the last two songs: Die Nebensonnen, a wrenching lament of loss, and Der Leiermann, the distillation of despair.

Source: franzpeterschubert.com



















































More photos


See also

Franz Schubert: Winterreise – Ian Bostridge, Julius Drake

No comments:

Post a Comment