George Li

George Li
George Li (b. 1995), pianist – Second Prize (XV International Tchaikovsky Competition, 2015)

Thursday, September 18, 2014

Johannes Brahms: Symphony No.4 in E minor – Kurt Sanderling (Audio video)

Kurt Sanderling
(19 Σεπτεμβρίου 1912 - 17 Σεπτεμβρίου 2011  September 19, 1912 - September 17, 2011)

4η επέτειος από το θάνατό του – 4th anniversary of his death

Ο Γερμανός διευθυντής ορχήστρας Κουρτ Ζάντερλινγκ υπήρξε από τους κορυφαίους του 20ού αιώνα. Ιδιαίτερα αγαπητός στους μουσικούς για τον ήπιο χαρακτήρα του, το χιούμορ του και τη μεταδοτικότητά του, ιδιότητες με τις οποίες μπορούσε να αποσπάσει το καλύτερο αποτέλεσμα ακόμη και από μία μέτρια ορχήστρα. Ξεχώρισε για τις ερμηνείες έργων των Μπετόβεν, Μπραμς, Σιμπέλιους και Σοστακόβιτς.

Ο Κουρτ Ζάντερλινγκ γεννήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 1912 στο Άρις της Γερμανίας (νυν Όρζις της Πολωνίας) από γονείς εβραϊκής καταγωγής. Έλαβε κατ' οίκον μαθήματα πιάνου και συνέχισε τις σπουδές του στο γειτονικό Κένιγκσμπεργκ (νυν Καλίνινγκραντ της Ρωσίας). Δούλεψε αρχικά ως βοηθός διευθυντή ορχήστρας στη Δημοτική Όπερα του Βερολίνου (νυν Γερμανική Όπερα του Βερολίνου). Στη μουσική σκηνή της γερμανικής πρωτεύουσας κυριαρχούσαν τότε τα ονόματα των μαέστρων Ότο Κλέμπερερ, Βίλχελμ Φουρτβέγκλερ, Έριχ Κλάιμπερ και Μπρούνο Βάλτερ. Ο νεαρός Ζάντερλινγκ έμαθε πολλά παρακολουθώντας τις συναυλίες τους.

Το 1935, ευρισκόμενος σε διακοπές στην Ιταλία, του αφαιρέθηκε η γερμανική υπηκοότητα από το ναζιστικό καθεστώς, λόγω της εβραϊκής καταγωγής του. Προσπάθησε να μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά η αίτησή του απορρίφθηκε, λόγω ανεπαρκών νομιμοποιητικών εγγράφων. Η μόνη διέξοδος που του απέμεινε ήταν η Σοβιετική Ένωση, όταν τον προσκάλεσε ένας θείος του που δούλευε στη Μόσχα ως μηχανικός.

Το 1936 εγκαταστάθηκε στη σοβιετική πρωτεύουσα και απασχολήθηκε ως βοηθός μαέστρος στη Συμφωνική Ορχήστρα της Ραδιοφωνίας της Μόσχας έως το 1941, οπότε ανέλαβε τη διεύθυνση της Συμφωνικής Ορχήστρας του Χαρκόφ. Τη διεθνή αναγνώριση πέτυχε από τη στιγμή που μετακόμισε στο Λένινγκραντ. Από το 1942 έως το 1960 μοιράστηκε το πόντιουμ της ονομαστής Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Λένινγκραντ με τον Εβγκένι Μραβίνσκι.

Εκεί γνωρίστηκε με τον συνθέτη Ντμίτρι Σοστακόβιτς και γρήγορα έγιναν φίλοι. Ο Ζάντερλινγκ έγινε από τους αυθεντικότερους ερμηνευτές του Σοστακόβιτς και συμπεριέλαβε στο ρεπερτόριό του τις συμφωνίες του αρ. 5, 6, 8 και 15. «Πάντα με εντυπωσίαζε ο "ποιητικός" Σοστακόβιτς και λιγότερο ο "επικός"», έλεγε. Η ερμηνεία του στη Συμφωνία αρ. 15 του Σοστακόβιτς («ένα μακάβριο έργο για τη μοναξιά και το θάνατο») παραμένει αξεπέραστη.

Η νοσταλγία για τη Γερμανία όλο και μεγάλωνε και το 1960 του επετράπη να εγκαταλείψει τη Σοβιετική Ένωση, όντας Σοβιετικός πολίτης και να εγκατασταθεί στο Ανατολικό Βερολίνο. Η σχέση του με την πολιτική ήταν απόμακρη. «Αυτοί κάνουν ιστορία και εγώ κάνω μουσική» είπε κάποτε. Στην πρωτεύουσα της Ανατολικής Γερμανίας ανέλαβε τη διεύθυνση της Συμφωνικής Ορχήστρας του Ανατολικού Βερολίνου (νυν Ορχήστρα Αίθουσας Συναυλιών Βερολίνου), στην οποία παρέμεινε έως το 1977. Την περίοδο 1964-1967 ανέλαβε και τη διεύθυνση της Σταατσκαπέλε της Δρέσδης.

Το 1970 έκανε το ντεμπούτο του στη Μεγάλη Βρετανία. Στις αρχές της δεκαετίας του '80, συνδέθηκε στενά με τη Φιλαρμόνια του Λονδίνου, με την οποία ηχογράφησε τις συμφωνίες του Μπετόβεν και τις παρουσίασε σε σειρά συναυλιών  στο Γουέμπλεϊ. Σημαντικές θεωρούνται και οι ηχογραφήσεις του με τα κοντσέρτα για πιάνο του Μπετόβεν, με σολίστ τη Μιτσούκο Ουτσίντα και τον Εμίλ Γκίλελς. Ο Ζάντερλινγκ διηύθυνε πολλά μεγάλα μουσικά σύνολα, όπως τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λος Άντζελες, η οποία του ζήτησε να γίνει ισόβιος αρχιμουσικός της, αλλά αυτός αρνήθηκε.

Τον Ιανουάριο του 2002, σε ηλικία 90 ετών, ανακοίνωσε ότι αποσύρεται από την ενεργό δράση, γεγονός σπάνιο για μαέστρο, όπως επεσήμανε και η κριτική της εποχής. Πολλοί από τους ομοτέχνους του δεν έχουν συναίσθηση του πότε πρέπει να συνταξιοδοτηθούν και παραμένουν στο πόντιουμ μέχρι τελικής πτώσεως! Τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου παρασημοφορήθηκε από τη Βασίλισσα Ελισάβετ της Αγγλίας.

Ο Κουρτ Ζάντερλινγκ παντρεύτηκε δύο φορές. Το 1941 τη Νίνα Μπόμπατ, με την οποία απέκτησε ένα γιο, τον μαέστρο Τόμας Ζάντερλινγκ, και το 1963 την κοντραμπασίστρια Μπάρμπαρα Βάγκνερ, με την οποία απέκτησε δύο γιους, τον μαέστρο Στέφαν Ζάντερλινγκ και τον τσελίστα και διευθυντή ορχήστρας Μίκαελ Ζάντερλινγκ.

Ο Κουρτ Ζάντερλινγκ πέθανε στις 17 Σεπτεμβρίου 2011, δύο μέρες προτού κλείσει έναν αιώνα ζωής. (*)

Απαύγασμα της ωριμότητας του Μπραμς ως συμφωνικού συνθέτη, η Συμφωνία αρ. 4 σε Μι ελάσσονα, έργο 98, άρχισε να σχεδιάζεται από τον δημιουργό της το καλοκαίρι του 1884, στη διάρκεια των διακοπών του σε ένα γραφικό χωριό της νοτιοανατολικής Αυστρίας. Ο συνθέτης, μάλιστα, σε επιστολές του εκείνο το καλοκαίρι, παρομοίαζε χαριτολογώντας τη Συμφωνία με τις… φράουλες της περιοχής: «Σε αυτά τα μέρη οι φράουλες δεν ωριμάζουν και δεν γίνονται γλυκές, ώστε να τις τρώει κανείς απλώς σαν φρούτα». Η πρεμιέρα του έργου με την Ορχήστρα του Μάινινγκεν υπό τη μουσική διεύθυνση του ίδιου του Μπραμς έγινε τον Οκτώβριο της επόμενης χρονιάς. (**)

Τη Συμφωνία αρ. 4 σε Μι ελάσσονα, έργο 98 του Γιοχάνες Μπραμς ερμηνεύει υπό τη διεύθυνση του Κουρτ Ζάντερλινγκ η Berliner Sinfonie Orchester, η οποία τον Ιούλιο του 2006 μετονομάστηκε σε Konzerthausorchester Berlin.



Johannes Brahms (1833-1897)

♪ Symphony No.4 in E minor, Op.98 (1884-1885)


i. Allegro non troppo

ii. Andante moderato
iii. Allegro giocoso
iv. Allegro energico e passionato

Berliner Sinfonie Orchester

Μουσική διεύθυνση (Conductor): Kurt Sanderling

Capriccio 1992


(HD 1080p – Audio video)


(*) sansimera.gr
(**) culturenow.gr

Πρώτη δημοσίευση: 18 Σεπτεμβρίου 2014 – First publication: September 18, 2014
Τελευταία ενημέρωση: 17 Σεπτεμβρίου 2015 – Last update: September 17, 2015













The eminent German conductor, Kurt Sanderling, was born to a Jewish family in Arys in East Prussia and took piano lessons as part of a private education. For his further studies he moved the short distance north to Königsberg (now Kaliningrad) and then to Berlin. That city was to become the focus of his life for the next few years when in 1931, a mere 18 years of age, he secured a post of répétiteur and assistant conductor at the Städtische Oper in Charlottenburg. Otto Klemperer, Wilhelm Furtwängler, Erich Kleiber and Bruno Walter were all conducting in Berlin at the time, and Sanderling later reported that he learned a lot by watching them.

But within two years the Nazis came to power, and like hundreds of other Jewish musicians, Kurt Sanderling's world was turned upside down. To keep Jewish and "Aryan" musicians apart, the Nazis founded the Jewish Cultural Association which, in the main German cities, allowed the Jews to maintain the music-making and other activities they had enjoyed, and Sanderling was briefly active in the Jüdischer Kulturbund in Berlin. Deprived of his citizenship in 1935, Sanderling found himself unable to return to Germany after an Italian holiday and so had to decide where he might settle. Though most German Jews who could escape went west (like his close friend, the conductor and composer Berthold Goldschmidt, who came to London), an invitation to join the staff of the Metropolitan Opera in New York proved worthless since he could not obtain the affidavit on which the USA authorities insisted. He therefore was forced to look east, and an uncle, an architect-engineer working in Moscow on a contract, was able to get him permission to move there.

Kurt Sanderling soon made his mark, in a debut concert with the Moscow Radio Symphony Orchestra in 1936, remaining at its helm until 1941; concurrently (1939-1942) he was the chief conductor of the orchestra in Kharkov (now Kharkiv) in the Ukraine, which is where he first conducted Dmitri Shostakovich, giving the second-ever performance of the Sixth Symphony. It was his next appointment that made Sanderling's name, and provided the basis of a long and fruitful friendship with the composer: in 1941 he was named Permanent Conductor of the Leningrad Philharmonic Orchestra, alongside its chief, Yevgeny Mravinsky. For almost two decades (1941-1960) these two very different men – Mravinsky the disciplinarian and Sanderling more of a colleague, though no less exacting musically – together made the ensemble a byword for precision and polish.

D. Shostakovich's music became one of the mainstays of Kurt Sanderling's repertoire, particularly the Symphonies Nos. 5, 6, 8 and 15. "I was always more impressed by the "poetic" Shostakovich than by the epic one," he explained. D. Shostakovich counted Sanderling, alongside Mravinsky, David Oistrakh, Mstislav Rostropovich and Galina Vishnevskaya, as one of the five music-ians "who have accompanied my life".

By now a Soviet citizen, Kurt Sanderling was allowed to return to his homeland only in 1960, as the chief conductor of the Berliner Symphoniker in East Berlin, and he had a similar galvanising effect on playing standards in the 17 years he spent there (1960-1977). From 1964 to 1967 he was also chief conductor of the Dresden Staatskapelle. He turned down proposed appointments at the Berliner Staatsoper.

Kurt Sanderling's long connection with Britain began in 1970, when he appeared in London with the Gewandhausorchester Leipzig. A close link with the Philharmonia Orchestra was born in 1972, when he stood in for an ailing Otto Klemperer, with one of Otto Klemperer's landmark works, L.v. Beethoven's Eroica Symphony, in the second half of the concert. The association lasted for almost three decades: Sanderling's final engagement with the Philharmonia Orchestra, for a searing performance of D. Shostakovich's Fifteenth Symphony, came in September 2000; he had been named Conductor Emeritus in 1995. As David Whelton, the General Manager of the Philharmonia Orchestra reports, "for the Orchestra to be conducted from the score that had the composer's own markings was an unforgettable experience". The players, for their part, "never tired of his distinctive brand of acerbic humour". Sanderling was generally an apolitical man (he once observed wryly that "Others made history; I made music"), but on one occasion, when he wanted more vehemence in the Scherzo of D. Shostakovich's Fifth Symphony, he shouted to the Orchestra: "Politicians - yuck!"

Kurt Sanderling's musical sympathies ran much wider than D. Shostakovich, of course, and he was a discerning interpreter of the Viennese classics, recording all the L.v. Beethoven Symphonies with the Philharmonia Orchestra; his Johannes Brahms, Gustav Mahler and Sibelius were similarly superb. Sanderling was also a prized presence in Japan, where he conducted the Yomiuri Nippon Symphony Orchestra from 1979, working also in the USA, Australia and across mainland Europe.

Kurt Sanderling was one of the great conductors of the 20th century, a last living link with the era of the podium giants, a man whose personal modesty was matched by immense musical authority. You came away from a Sanderling concert having had music you thought you knew revealed in its true nature, it seemed, for the first time. Wherever he conducted, his musicians responded with respectful admiration to his detailed demands in rehearsal: he knew the sound he wanted and would work patiently with the players until it was obtained. In the early 1970's Douglas Cooksey, working for the BBC, sat in on a Sanderling rehearsal of the Schubert Eighth and Ninth Symphonies with the Scottish National Orchestra in Glasgow where he "made very clear his displeasure with the slightly raucous trombone section in the Unfinished, at one point saying, "Never, never that sound in Schubert", and he also worked really hard on that rising string phrase at the end of the piece, shaping it like a kind of musical question mark". Another major concern was what Sanderling called "agogic balance": the correct structural relationship of the tempi in an extended piece of music. It was one of the main elements in giving his performances such terrific concentrated power and vivacity.

Kurt Sanderling was married twice: in 1941 he married Nina Bobath (divorced 1960; one son), and in 1963 Barbara Wagner (two sons). His sons – Thomas by his first marriage, and Stefan and Michael from the second – have all become conductors, though not at his behest. "He did not encourage us to take to that complicated profession," Thomas recalls, "because he knew that a young person can initially see only the 'shiny' part which is more obvious and not the deep, complicated side of it, which was for him the important one."

After seven decades of giving concerts, Kurt Sanderling gradually began to wind down his activities, limiting his concerts to cities with direct flights from Berlin, and then to Berlin itself. He finally announced his complete retirement on his 95th birthday: he remained entirely lucid but was no longer sure he could deliver performances that met his own standards. In any event, he told his son Thomas, conducting was a profession, not an obsession, and he wasn't dependent on it. He accepted public recognition – a CBE, and the Shostakovitch Prize of the Gohrisch Festival in 2002, for example – without false modesty but setting little store on acclaim. He died two days short of his 99th birthday, in the bosom of his family. Looking back on his life in an interview in a German paper, he stated: "I have done what was in my heart".

bach-cantatas.com


No comments:

Post a Comment