Sergei Redkin

Sergei Redkin
Sergei Redkin (b. 1991), pianist – Third Prize (XV International Tchaikovsky Competition, 2015)

Wednesday, November 05, 2014

Bedřich Smetana: Má Vlast – Jiří Bělohlávek

133η επέτειος από την πρεμιέρα του έργου, στις 5 Νοεμβρίου 1882
133rd anniversary of the first performance of the work, on November 5, 1882

Το έργο "Má Vlast" («Η Πατρίδα μου») του μεγάλου Τσέχου συνθέτη Μπέντριχ Σμέτανα, αποτελεί έναν ύμνο στην ιστορία, τη φύση και τους θρύλους της Βοημίας (σημερινής Τσεχίας). Γράφτηκε μεταξύ 1874 και 1879, σε μία περίοδο που ο συνθέτης αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία του προκάλεσαν έναν έντονο παρατεταμένο ακουστικό πόνο και τελικά την πλήρη κώφωση. Στην ολοκληρωμένη του μορφή το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις 5 Νοεμβρίου 1882 στην Πράγα. Το έργο αποτελείται από έξι μέρη (συμφωνικά ποιήματα):

1. Vyšehrad (Βίζεχραντ). Ο κύκλος ανοίγει με ένα συμφωνικό ποίημα το οποίο περιγράφει το ομώνυμο κάστρο των θρύλων της Πράγας, που ήταν η έδρα των πρώτων Τσέχων βασιλέων. Άρχισε να γράφεται στα τέλη Σεπτεμβρίου του 1874 και ολοκληρώθηκε στις 18 Νοεμβρίου 1874. Η πρεμιέρα  δόθηκε στις 14 Μαρτίου 1875.

2. Vltava (Μολδάβας). Ο Μολδάβας, ο ποταμός που διασχίζει την Πράγα, εκτός από τις ομορφιές του, συχνά προξενεί πλημμύρες και μεγάλες καταστροφές στην πόλη. Ο γενάρχης της τσεχικής εθνικής μουσικής σχολής, Μπέντριχ Σμέτανα, τον ύμνησε στο ομώνυμο συμφωνικό του ποίημα, αποδίδοντας με νότες την πορεία του Μολδάβα από τις πηγές μέχρι το τέλος της διαδρομής του. Άρχισε να γράφεται στις 20 Νοεμβρίου 1874 και ολοκληρώθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1874. Η πρεμιέρα δόθηκε στις 4 Απριλίου 1875. Ο «Μολδάβας» είναι η πιο δημοφιλής σύνθεση του Σμέτανα κι ένα από τα έργα κλασσικής μουσικής, που παίζονται περισσότερο συχνά.

3. Šárka (Σάρκα). Το τρίτο συμφωνικό ποίημα του έργου "Má Vlast" είναι αφιερωμένο στη θηλυκή πολέμαρχο Σάρκα, από τους βασικούς χαρακτήρες της τσεχικής μυθολογίας. Ήταν αρχηγός στον Πόλεμο των Παρθένων, έναν πόλεμο μεταξύ ανδρών και γυναικών. Ολοκληρώθηκε στις 20 Φεβρουαρίου 1875 και η πρεμιέρα του δόθηκε στις 17 Μαρτίου 1877.

4. Z českých luhů a hájů (Από τα δάση και τις πεδιάδες της Βοημίας). Το συμφωνικό αυτό ποίημα περιγράφει τις ομορφιές της βοημικής εξοχής και την εξέλιξη ενός χωριάτικου πανηγυριού. Ολοκληρώθηκε στις 18 Οκτωβρίου 1875 και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις 10 Δεκεμβρίου 1875.

5. Tábor (Τάμπορ). Το τμήμα αυτό του έργου πήρε το όνομά του από την πόλη Τάμπορ της Νότιας Βοημίας. Την ίδρυσαν οι Χουσίτες, που ήταν οπαδοί του χριστιανικού κινήματος που ακολουθούσε τις διδασκαλίες του Τσέχου μεταρρυθμιστή Γιαν Χους (1369-1415), ενός από τους πρόδρομους της Μεταρρύθμισης. Οι Χουσίτες ενδιαφέρθηκαν για τα κοινωνικά ζητήματα και ενίσχυσαν την τσεχική εθνική συνείδηση. Το συμφωνικό ποίημα ολοκληρώθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 1878 και η πρεμιέρα του δόθηκε στις 4 Ιανουαρίου 1880.

6. Blaník (Μπλανίκ). Αναφέρεται στο βουνό Μπλανίκ της Βοημίας, όπου ο μύθος λέει ότι είχε στρατοπεδεύσει ένας μεγάλος στρατός ιπποτών οδηγούμενος από τον Άγιο Βεντσεσλάς, προστάτη άγιο της Βοημίας. Οι ιππότες δέχτηκαν επίθεση και από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, αλλά κατόρθωσαν να κρατήσουν την πατρίδα τους ελεύθερη. Το συμφωνικό ποίημα ολοκληρώθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 1878 και η πρεμιέρα του δόθηκε στις 4 Ιανουαρίου 1880.

Τη σύνθεση "Má Vlast" του Μπέντριχ Σμέτανα ερμηνεύει η Φιλαρμονική της Τσεχίας υπό τη διεύθυνση του σπουδαίου Τσέχου αρχιμουσικού Γίρζι Μπελοχλάβεκ.


Czech Philharmonic, Jiří Bělohlávek














"Má vlast" (meaning "My homeland" in the Czech language) is a set of six symphonic poems composed between 1874 and 1879 by the Czech composer Bedřich Smetana. While it is often presented as a single work in six movements and – with the exception of Vltava – is almost always recorded that way, the six pieces were conceived as individual works. They had their own separate premieres between 1875 and 1880; the premiere of the complete set took place on 5 November 1882 in Prague, under Adolf Čech, who had also conducted two of the individual premieres. In these works Smetana combined the symphonic poem form pioneered by Franz Liszt with the ideals of nationalistic music which were current in the late nineteenth century. Each poem depicts some aspect of the countryside, history, or legends of Bohemia. — en.wikipedia.org



Bedřich Smetana (1824-1884)

♪ Má Vlast (1874-1879)

i. Vyšehrad
ii. Vltava
iii. Šárka
iv. Z českých luhů a hájů
v. Tábor
vi. Blaník

Czech Philharmonic
Μουσική διεύθυνση (Conductor): Jiří Bělohlávek

Smetana Hall of the Municipal House, Prague, 2014

(HD 720p)

Πηγή για την εισαγωγή (στα ελληνικά): sansimera.gr

Πρώτη δημοσίευση: 5 Νοεμβρίου 2014 – First publication: November 5, 2014
Τελευταία ενημέρωση: 5 Νοεμβρίου 2015 – Last update: November 5, 2015


Bedřich Smetana
Ο Μπέντριχ Σμέτανα γεννήθηκε στις 2 Μαρτίου 1824 στο Λιτομίσλ, στη βορειοανατολική Βοημία (σημερινή Τσεχική Δημοκρατία). Ο πατέρας του, Φράντισεκ, ήταν ο καλύτερος ζυθοποιός της περιοχής και ο Μπέντριχ ήταν το ενδέκατο από τα 18 παιδιά που απέκτησε από τρεις γάμους. Η Βοημία ήταν τότε μια επαρχία της πανίσχυρης αυστριακής αυτοκρατορίας και επίσημη γλώσσα ήταν η γερμανική. Ο Μπέντριχ δεν άκουσε ποτέ την οικογένεια Σμέτανα να μιλάει τσεχικά.

Όταν έδειξε το πρώιμο μουσικό του ταλέντο, ο πατέρας του, ερασιτέχνης βιολονίστας, έγινε ο πρώτος του δάσκαλος. Στα πέντε του χρόνια, ο Μπέντριχ έπαιζε βιολί σε ένα κουαρτέτο. Έκανε την πρώτη δημόσια εμφάνισή του ως πιανίστας, σε μια τοπική συναυλία, σε ηλικία έξι χρόνων. Όταν ο Φράντισεκ διορίστηκε ζυθοποιός του Κόμη Τσέρνιν το 1831, μετακόμισε με την οικογένειά του στο Τζίντριχουβ Χράντεκ, 100 μίλια μακριά, όπου ο Μπέντριχ συνέχισε τα μαθήματα μουσικής με τον τοπικό οργανίστα. Οι πρώτες γνωστές συνθέσεις του Μπέντριχ είναι από αυτήν την περίοδο, όταν δηλαδή ήταν περίπου εννέα χρόνων.

Το 1835 ο Φράντισεκ αγόρασε ένα κτήμα στην εξοχή. Η περιοχή ήταν διαποτισμένη από την ιστορία και τους θρύλους και ο νεαρός Μπέντριχ γοητεύτηκε από τις αφηγήσεις για τους Τσέχους ήρωες. Άκουγε επίσης τους εργάτες στο κτήμα να μιλούν τσεχικά και πέρασε πολλά βράδια ακούγοντας τα τραγούδια τους και παρακολουθώντας τους χορούς τους.

Το 1839 ο πατέρας του εξασφάλισε στον 15χρονο Μπέντριχ μια θέση σε ένα περίφημο σχολείο της Πράγας, αλλά ο Μπέντριχ θαμπωμένος από τη μεγαλύτερη πόλη της Βοημίας, παραμελούσε τις σπουδές του για να παρακολουθεί τις συναυλίες. Ο Φράντισεκ τον έστειλε σε ένα σχολείο στο Πίλσεν, σε κάποιον θείο του, με την καθοδήγηση του οποίου ήλπιζε ότι ο γιος του θα αποκτούσε μια καλή εκπαίδευση. Αλλά οι επιδόσεις του Μπέντριχ παρέμειναν μέτριες.

Τα μουσικά χαρίσματα του νεαρού Μπέντριχ βρήκαν εντούτοις θιασώτες στην καλή κοινωνία του Πίλσεν και συχνά τον καλούσαν να παίξει πιάνο στους χορούς. Παρόλο που δεν ήταν όμορφος, η ευχάριστη προσωπικότητά του κέρδιζε το θαυμασμό των νεαρών γυναικών. Το 1842 ο Μπέντριχ ερωτεύτηκε παράφορα μια παιδική του φίλη που είχε ξανασυναντήσει τον προηγούμενο χρόνο. Η Κατερίνα Κολάροβα ήταν μια ολοκληρωμένη πιανίστρια και ο συνεπαρμένος 18χρονος Μπέντριχ έγραψε για τους δυο τους ένα ντουέτο για πιάνο.

Το 1843 ο Μπέντριχ, αφού πέρασε τις εξετάσεις του, εγκατέλειψε το σχολείο. Ήταν βέβαιος ότι στην Πράγα τον περίμενε η επιτυχία. Η πατρική περιουσία είχε εξαντληθεί και ο Μπέντριχ είχε τόσο λίγα χρήματα που δεν του έφταναν ούτε για να νοικιάσει ένα πιάνο. Αλλά τα χρήματα δεν ήταν το μοναδικό του πρόβλημα. Η συνθετική του δραστηριότητα εμποδιζόταν από την παντελή έλλειψη μουσικής θεωρητικής κατάρτισης. Το 1844, έπεισε τον διακεκριμένο δάσκαλο Γιόζεφ Προξ να τον διδάξει. Ο Μπέντριχ κατόπιν εξασφάλισε τη θέση του οικότροφου δασκάλου του πιάνου στην υπηρεσία του Κόμη Λέοπολντ Θουν. Άρχισε να παρευρίσκεται στις δεξιώσεις της αριστοκρατίας, όπου γνώρισε τον Εκτόρ Μπερλιόζ και τον Ρόμπερτ Σούμαν.

Αναθαρρημένος από τις νέες συνθήκες, προγραμμάτισε το 1847 μια σειρά από ρεσιτάλ. Αλλά όταν στο πρώτο από αυτά έπαιξε σε μια σχεδόν άδεια αίθουσα, εγκατέλειψε την περιοδεία. Το 1848, απελπισμένος (είχε φύγει από την υπηρεσία του Κόμη και δεν είχε εισοδήματα), έστειλε τα χειρόγραφά του στον Λιστ ζητώντας να του βρει εκδότη και να τον χρηματοδοτήσει. Εντυπωσιασμένος από το έργο του Σμέτανα, ο Λιστ εξέδωσε τελικά τη μουσική του το 1851 αλλά δεν του έστειλε χρήματα.

Το έτος 1848 ήταν το έτος μιας κρίσιμης καμπής. Παρά τον πυριφλεγή πατριωτισμό του, ο Σμέτανα συνέχιζε να μιλά Γερμανικά και να συνθέτει σε αυτό το ύφος. Όταν όμως η επανάσταση ενάντια στην Αυστριακή κυριαρχία έφτασε στην Πράγα, κατέβηκε στα οδοφράγματα και ορκίστηκε να υποστηρίξει την εθνική ταυτότητα της χώρας του με τη μουσική του – άνοιξε μάλιστα και μια δική του μουσική σχολή. Παρ' όλα αυτά, δεν έμαθε καλά την τσεχική γλώσσα πριν το 1861.

Στις 27 Αυγούστου 1849 παντρεύτηκε τον μεγάλο του έρωτα, την Κατερίνα και σύντομα απέκτησε τέσσερεις κόρες από τις οποίες, μεταξύ 1854 και 1856, πέθαναν οι τρεις. Ως αποκορύφωμα αυτής της δυστυχίας, η Κατερίνα έπαθε φυματίωση και οι οικονομίες του Σμέτανα εξαντλήθηκαν. Έτσι όταν του πρότειναν μια θέση δασκάλου του πιάνου στο μακρινό Γκέτεμποργκ της Σουηδίας, εγκατέλειψε την Πράγα τον Οκτώβριο του 1856.

Τα πράγματα άρχισαν να βελτιώνονται για τον Σμέτανα. Τα ρεσιτάλ του είχαν απήχηση και η μουσική σχολή του, δύο μήνες μετά την άφιξή του είχε υπεράριθμους μαθητές. Η οικογένεια φαινόταν να έχει ριζώσει στο Γκέτεμποργκ, αλλά το καλοκαίρι του 1858 η φυματίωση της Κατερίνα επιδεινώθηκε και ο Σμέτανα ένιωσε ότι δε θα άντεχε άλλον έναν κρύο χειμώνα στο βορρά. Είχε δίκιο. Στις 19 Απριλίου 1859, σε μια στάση στη Δρέσδη, του μεγάλου ταξιδιού της επιστροφής στην πατρίδα, η Κατερίνα πέθανε.

Ο Σμέτανα συντετριμμένος από τον πρόωρο θάνατο της γυναίκας του, αφοσιώθηκε στη σύνθεση. Συμφώνησε με την πρόταση του Λιστ, να παρακολουθήσει μια σειρά συναυλιών στη Λειψία προτού τον επισκεφθεί στη Βαϊμάρη, όπου πρωτοπαρουσίασε το Τρίο για πιάνο. Ο Σμέτανα ξεπέρασε τη θλίψη του και τον Σεπτέμβριο επέστρεψε στη Σουηδία, όπου, τον ίδιο μήνα, αρραβωνιάστηκε την Μπετίνα Φερντινάντοβα, την οποία παντρεύτηκε τον επόμενο Ιούλιο. Το 1860 ήταν περίοδος πολιτικών αλλαγών για τη Βοημία. Η παρακμή της Αυστριακής αυτοκρατορίας ευνοούσε την ανεξαρτητοποίηση του τσεχικού έθνους και ο Σμέτανα ήθελε να λάβει ενεργό μέρος στον αγώνα. Εγκατέλειψε τη Σουηδία κι έφτασε στην Πράγα τον Μάιο του 1861.

Ο Σμέτανα υποδέχτηκε με χαρά την είδηση πως το Προσωρινό Θέατρο της Πράγας θα ανέβαζε στο εξής τσεχικές όπερες και άρχισε να πειραματίζεται στο νέο ύφος. Αλλά το τσεχικό κατεστημένο θεωρούσε τις απόψεις του πολύ ριζοσπαστικές και έτσι ο ίδιος έχασε αρκετές σημαντικές ευκαιρίες. Με την πρώτη του όπερα «Οι Βρανδεμβούργοι στη Βοημία», το 1866, διέψευσε την προηγούμενη αδιαφορία των κριτικών. Η όπερα είχε μεγάλη επιτυχία και τον καθιέρωσε μέσα σε μια νύχτα, ως τον κατεξοχήν Τσέχο συνθέτη.

Ο Σμέτανα διορίστηκε προϊστάμενος διευθυντής του Προσωρινού Θεάτρου παρά τις αντιδράσεις αυτών που τον πολεμούσαν. Μέχρι το 1872 έγιναν πολλές προσπάθειες να εκτοπιστεί αλλά εκείνος είχε αφοσιωμένους υποστηρικτές, μεταξύ των οποίων και τον νεαρό συνθέτη Αντονίν Ντβόρζακ, κι έτσι διατήρησε τη θέση του.

Το 1874 η υγεία του Σμέτανα κατέρρευσε. Το έλκος, τα προβλήματα με το λαιμό του και τα εξανθήματα στο σώμα του, επιβεβαίωσαν την ύπαρξη σύφιλης. Η ασθένειά του δηλώθηκε για την περιέργεια του κοινού ως «νευρικός κλονισμός» και του συστήθηκε απόλυτη ανάπαυση. Ο Σμέτανα ανάρρωσε αλλά η ακοή του είχε καταστραφεί. Ο συνθέτης έχασε εντελώς την ακοή του τον Οκτώβριο του 1874 αφού προηγουμένως υπέφερε το βασανιστήριο του αφόρητου και αδιάκοπου βουίσματος στα αφτιά. Η κατάστασή του δεν του επέτρεπε να συνθέτει πάνω από μία ώρα κάθε φορά και αδυνατούσε να συγκεντρωθεί. Αυτός και η Μπετίνα άφησαν το διαμέρισμά τους και πήγαν να μείνουν με την παντρεμένη κόρη τους έξω από την Πράγα.

Το 1882 ο Σμέτανα έπαθε άνοια. Δεν μπορούσε να θυμηθεί τις συνθέσεις του. Εξακολουθούσε να παράγει έργο, όπως το Κουαρτέτο εγχόρδων αρ. 2 στις αρχές του 1883, αλλά η κατάσταση της υγείας του χειροτέρευε. Άρχισε να έχει παρακρούσεις κι έπρεπε να τον προσέχουν για να μην αυτοκτονήσει. Τον Απρίλιο του 1884 κλείστηκε σε ένα άσυλο ανιάτων στην Πράγα, όπου πέθανε στις 12 Μαΐου.

Πηγή: peri-texnon.blogspot.gr (Orbis Publishing Limited, Μετάφραση: Γιάννης Χαραλαμπίδης)

Jiří Bělohlávek










No comments:

Post a Comment