Krzysztof Penderecki

Krzysztof Penderecki
Krzysztof Penderecki (1933-2020) conducting his oratorio "Seven Gates of Jerusalem" at the Winter Palace, St Petersburg, in 2001. Photo by Dmitry Lovetsky

Friday, November 07, 2014

Sergei Rachmaninov: Rhapsody on a Theme of Paganini – Stephen Hough, BBC Symphony Orchestra, Sakari Oramo (HD 1080p)

Stephen Hough

Accompanied by the BBC Symphony Orchestra under the baton of the Finnish conductor Sakari Oramo, the British-born classical pianist Stephen Hough performs Sergei Rachmaninov's Rhapsody on a Theme of Paganini, Op.43. Recorded at the BBC Proms in London in 2013.

Τη «Ραψωδία σ' ένα θέμα του Παγκανίνι», έργο 43, του Σεργκέι Ραχμάνινοφ, ερμηνεύει ο διάσημος Βρετανός πιανίστας Στίβεν Χόου. Τη Συμφωνική Ορχήστρα του BBC διευθύνει με απόλυτο έλεγχο και ισορροπία ο σπουδαίος Φινλανδός αρχιμουσικός Sakari Oramo. Η συναυλία δόθηκε στο πλαίσιο των BBC Proms στο Λονδίνο το 2013.

Sergei Rachmaninov (1873-1943)

♪ Rhapsody on a Theme of Paganini, Op.43 (1934)

Introduction. Allegro vivace – Variation i (Precedente)

Tema. L'istesso tempo
Variation ii. L'istesso tempo
Variation iii. L'istesso tempo
Variation iv. Più vivo
Variation v. Tempo precedente
Variation vi. L'istesso tempo
Variation vii. Meno mosso, a tempo moderato
Variation viii. Tempo I
Variation ix. L'istesso tempo
Variation x. L'istesso tempo
Variation xi. Moderato
Variation xii. Tempo di minuetto
Variation xiii. Allegro
Variation xiv. L'istesso tempo
Variation xv. Più vivo scherzando
Variation xvi. Allegretto
Variation xvii. Allegretto
Variation xviii. Andante cantabile
Variation xix. A tempo vivace
Variation xx. Un poco più vivo
Variation xxi. Un poco più vivo
Variation xxii. Un poco più vivo (Alla breve)
Variation xxiii. L'istesso tempo
Variation xxiv. A tempo un poco meno mosso

Stephen Hough, piano

BBC Symphony Orchestra
Conductor: Sakari Oramo

London, BBC Proms 2013

(HD 1080p)

First publication: November 7, 2014 – Last update: January 2, 2018

Sergei Rachmaninov

The last of Paganini's 24 Caprices for violin has been the subject of many sets of variations, including the composer's own set of 12, Brahms' brilliant Paganini Variations for piano, those by twentieth century composers Lutoslawski, Blacher, Lloyd-Webber, and others. But the best-known off-shoot of this Caprice is Rachmaninov's Rhapsody on a Theme of Paganini, not least because one of its variations – the 18th – has become more famous than the Paganini tune it is based on.

The Rhapsody was one of Rachmaninov's last compositions; however, it has little in common with the handful of works from the composer's last two decades. The Corelli Variations (1931), for piano, and the Piano Concerto No.4 (1926, rev. 1941) display a colder, more modernistic Rachmaninov, while the Rhapsody harkens back to the passionate, post-Romantic world of the 1909 Third Piano Concerto. Also unusual is that, while the composer's output was paltry in his later years, this piece was finished in a mere month and a half, from July 3 to August 18, 1934.

With three discernible sections, the Rhapsody on a Theme of Paganini resembles the fast-slow-fast movement structure of a piano concerto. Variations 11 through 18 serve as the slow movement, with the preceding and following groups representing the outer movements.

The work opens with an introduction that contains elements of Paganini's melody. There follows the first variation which states the theme, largely in the strings, the piano playing just single notes from the melodic line. The piano takes over in the next variation and shares the spotlight with the orchestra in numbers three through five, all of which are lively and light in mood. With the sixth variation, the tempo slows but the piano remains playful. The seventh brings on a drastic change, introducing what has become a trademark of Rachmaninov's major compositions: the Dies Irae theme, from the Roman Catholic Mass for the Dead; it appears in the next three variations as well. Some have suggested that this allusion to the biblical "day of wrath", while a feature of many of the composer's works, was here also a nod to the nineteenth century legend that the transcendentally gifted Paganini had bargained his soul to the Devil in exchange for his talents.

The 11th variation, as mentioned above, is the beginning of what serves as a slow movement; here the music is ethereal and subdued, remaining so until the fiery 13th, which is then gives way to a pair of more brilliant variations. The lively 15th variation is followed by a markedly subdued 16th and 17th in order to prepare for the climactic 18th, which offers one of the composer's most memorable themes; Rachmaninov surely could have used it in another work without the least suspicion of its relationship to Paganini.

The final "movement" begins with the 19th variation, which is somewhat academic-sounding. The next variations offer more color, though darker elements begin creeping in again with No.22, which builds up to its finish in a way not unlike the finales of the Second Symphony and Third Piano Concerto. The next variation recalls parts of the Paganini theme closely and leads to the dramatic conclusion – a powerful and ominous, if glitzy, restatement of the Dies Irae theme by the piano and orchestra.

A typical performance of the Rhapsody lasts about 25 minutes. Rachmaninov premiered it on November 7, 1934, in Baltimore, with Leopold Stokowski conducting.

Source: Robert Cummings (

Ο Σεργκέι Ραχμάνινοφ εμπνεύστηκε τη «Ραψωδία σ' ένα θέμα του Παγκανίνι» από το 24ο Καπρίτσιο του Παγκανίνι, ένα από τα πλέον διασκευασμένα έργα της κλασικής μουσικής, και τη συνέθεσε από τις 3 Ιουλίου έως τις 18 Αυγούστου 1934, στη βίλα του κοντά στη λίμνη της Λουκέρνης στην Ελβετία, κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών του. Το έργο, ένα αληθινό μουσικό κομψοτέχνημα, γραμμένο για πιάνο και ορχήστρα, αποτελείται από 26 μέρη (Εισαγωγή, Θέμα και 24 Παραλλαγές), τα οποία εκτελούνται χωρίς διακοπή.

Η πρεμιέρα του έργου, που διαρκεί γύρω στα 25 λεπτά, δόθηκε στις 7 Νοεμβρίου 1934 στη Βαλτιμόρη των Ηνωμένων Πολιτειών, με τον ίδιο τον συνθέτη στο πιάνο και τη Συμφωνική Ορχήστρα της Φιλαδέλφειας, υπό τη διεύθυνση του πολωνικής καταγωγής Αμερικανού μαέστρου Λέοπολντ Στοκόφσκι (1882-1977). Με τους ίδιους συντελεστές, το έργο ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά στις 24 Δεκεμβρίου 1934, στα στούντιο της RCA στο Κάμπντεν του Νιου Τζέρσεϊ.

Η μελωδική 18η Παραλλαγή είναι το πιο γνωστό τμήμα του έργου και ένα από το πιο γνωστά κομμάτια της κλασικής μουσικής. Η 24η Παραλλαγή παρουσιάζει μεγάλες τεχνικές δυσκολίες για τον πιανίστα. Λίγο πριν από την πρεμιέρα του έργου, ο Ραχμάνινοφ, βιρτουόζος του πιάνου ο ίδιος, εξομολογήθηκε στον φίλο του πιανίστα Μπένο Μοϊσέβιτς τον φόβο του ότι θα του ήταν αρκετά δύσκολο να ερμηνεύσει την Παραλλαγή αυτή. Με την προτροπή του φίλου του, αντί του αλκοόλ που συνήθιζε να πίνει για να καλμάρει τα νεύρα του πριν από κάθε κοντσέρτο του, δοκίμασε ένα ποτήρι με ποτό μέντα. Η πρεμιέρα της «Ραψωδίας» είχε εξαιρετική επιτυχία, κι έτσι πριν από κάθε ερμηνεία του έργου αυτού ο Ραχμάνινοφ δοκίμαζε πάντα ένα ποτήρι με μέντα. Έτσι, η 24η Παραλλαγή έμεινε στην ιστορία της μουσικής ως «Παραλλαγή της Μέντας» ("Crème de Menthe Variation").


See also

Sergei Rachmaninov: Rhapsody on a Theme of Paganini – hr-Sinfonieorchester, Kirill Gerstein, Edward Gardner (HD 1080p)

Ludwig van Beethoven: Piano Concerto No.5 in E flat major "Emperor" – Stephen Hough, New York Philharmonic, Alan Gilbert (HD 1080p)

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.