Ilya Rashkovskiy

Ilya Rashkovskiy
Ilya Rashkovskiy (b. 1984), pianist

Monday, August 17, 2015

Gustav Mahler: Symphony No.1 in D major "Titan" – Detroit Symphony Orchestra, Leonard Slatkin

«Το τραγούδι της Νεότητος», ή καλύτερα «Η Τραγωδία της Νεότητος», η Τραγωδία κάθε νεότητος που πρωτοξυπνάει και που με ξέχειλη, σφριγούσα καρδιά βαδίζει μες στη ζωή γεμάτη χαρά, έτοιμη να παραδοθεί ολότελα και να δεχθεί όλα τα δώρα του Σύμπαντος, γεμάτη από αγάπη και αυτοθυσία, έως ότου, αντιμετωπίζοντας λίγο-λίγο την ποταπότητα και την αθλιότητα της ζωής, ραγίσει από απογοήτευση. Τίποτε δεν είναι τρομερότερο από την απογοήτευση ενός νέου ο οποίος μπαίνει μες στον κόσμο γεμάτος εμπιστοσύνη και εις τον οποίον αίφνης παρουσιάζονται οι ασχήμιες και οι ποταπότητες των ανθρώπων. Ο Μάλερ, ασφαλώς, θα είχε προσβληθεί κατάκαρδα στα πρώτα βήματα της ζωής του και θα γνώρισε καλά το πόσο οι απογοητεύσεις αυτές είναι σαν δαίμονες καταστρεπτικοί, που κάνουν τον άνθρωπο πότε ανίκανο για την ζωή, πότε εκκεντρικό και μισάνθρωπο: μόνον ο πραγματικά μεγάλος, με μια επίμονη υπερηφάνεια, βαδίζει εναντίον κάθε ασχήμιας, κάθε ποταπότητας, την καταπολεμάει, πληγώνεται αλύπητα και με μια σιδερένια δύναμη, μέσα από εκατό πληγές ματωμένες, ξαναζωντανεύει πάλι και τέλος νικά. Σε μια τέτοια ατμόσφαιρα ζωής βρισκόταν ο Μάλερ στα τριάντα του χρόνια, την έκφραση της οποίας μας έδωσε σ' αυτή την πρώτη του Συμφωνία. — Δημήτρης Μητρόπουλος

Ο Γκούσταβ Μάλερ ολοκλήρωσε την Πρώτη Συμφωνία του το 1888 και την παρουσίασε στο κοινό το 1889 στη Βουδαπέστη. Μετά από μια σειρά τροποποιήσεων, το έργο πήρε την οριστική του μορφή το 1896.

Τη Συμφωνία αρ. 1 σε Ρε μείζονα, του Γκούσταβ Μάλερ, ερμηνεύει η Συμφωνική Ορχήστρα του Ντιτρόιτ υπό τη διεύθυνση του διάσημου Αμερικανού μαέστρου Λέοναρντ Σλάτκιν.



Gustav Mahler (1860-1911)

♪ Symphony No.1 in D major "Titan" (1888)

i. Langsam. Schleppend
ii. Kräftig bewegt, doch nicht zu Schnell
iii. Feierlich und gemessen, ohne zu schleppen
iv. Stürmisch bewegt

Detroit Symphony Orchestra
Μουσική διεύθυνση (Conductor): Leonard Slatkin

Detroit, Orchestra Hall, 
May 22, 2015 (22 Μαΐου 2015)

(HD 720p)

Gustav Mahler, 1892
(Συνέχεια από την Εισαγωγή) Πρέπει δε να τονίσω ότι οι διάφορες φάσεις και τα γεγονότα της ζωής του είχαν πάντοτε στη δημιουργία του μια άμεση επίδραση. Το έργο του αυτό, δια το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα, είναι ένα έργο παράξενο, γραμμένο με άγρια καρδιά, γεμάτο από τολμηρότητες, γεμάτο απαισιοδοξία, συναρπαστικό, διαπεραστικό, ανώμαλο, όπως η ίδια η νεότης, ανομοιογενές στη φόρμα του, και εν τούτοις σχεδιασμένο με μια συναρπαστική δύναμη και πειστικότητα. Προπαντός όμως είναι γραμμένο με ένα ύφος τόσο ιδιάζον, που μόνο σε πολύ λίγα πρωτόλεια έργα συναντά κανείς. Οι περισσότεροι συνθέτες ή συνδέονται με μια παράδοση, ή εξακολουθούν ένα δρόμο που χάραξαν οι προηγούμενοι τους, ή παρουσιάζουν κανένα σπόρο παρμένο από ξένους αγρούς. Μάλιστα σε πολλούς από τους μεγάλους, αίφνης στον Μπετόβεν, στον Βάγκνερ, στον Μπραμς στα πρώτα τους έργα, δεν βλέπει κανείς παρά μια συνέχεια των δρόμων που χάραξαν οι προηγούμενοι τους. Ενώ αυτό το πρώτο έργο δεν μας παρουσιάζει τίποτε άλλο παρά μόνο τον Μάλερ, ολόκληρον τον Μάλερ. Δεν μπορεί να το κατατάξει κανείς σε τίποτε προηγούμενο, μιλάει ολότελα μια δική του γλώσσα. Έχει μια αξιοθαύμαστη μουσική διάλεκτον ακόμα και εκεί που φαίνεται ότι σκοντάφτει, εκεί που η έκφρασις γίνεται άγρια και υπερβολική. Επιπλέον [έχει] μια υποκειμενική και μια αντικειμενική γλώσσα.

Η Υποκειμενική: Θυελλώδης, με φανατικό ιδανισμό για τα ψηλά πράγματα, για κάθε μεγάλη ιδέα, πολεμική, ακατάσχετα προκλητική, η οποία προσκαλεί σ' ένα πόλεμο από τον οποίο πρόκειται να κριθεί η τύχη ολόκληρης της ανθρωπότητας, μια γλώσσα γεμάτη αλύπητη αυτοειρωνία - αυτοκατηγορία - αυτοτιμωρία, που δε φοβάται το ξέσπασμα μιας διαπεραστικής και απελπισμένης παρωδιστικής εκφράσεως, και που μέσα στην τυραννική καυστικότητα της, το φοβερό σαρκασμό της, ενεργεί μ' ένα γεμάτο πάθος, θεληματικό, κωμικά δυσάρεστο υπερρομαντισμό.

Η Αντικειμενική: Ηχεί κατά τέτοιον τρόπο που αισθάνεται κανείς πως όλα τα μυστικά των κινητών και ακίνητων πραγμάτων της φύσεως έγιναν δια μιας ηχηρά, σαν η ομίχλη, ο πρωινός αέρας, το νωπό χορτάρι και τα φτερουγίσματα των πουλιών ν' άρχιζαν να μιλάνε δυνατά με ήχους· επιπλέον ένα εμπνευσμένο, συγκινητικό τραγούδημα σαν από παλιά ξεχασμένα παιδικά μας τραγούδια, μια απλή παιδιάστικη επανάληψη όλων των πραγμάτων που μας συγκινούν εγκάρδια, όπως εξέφραζαν τα παλιά λαϊκά τραγούδια τις γιορτές, τις εργάσιμες ημέρες, τη χαρά, τη λύπη, και εν τούτοις όλα αυτά με μιαν έκφραση σημερινή, γεμάτη πάθος. Σ' αυτό το πρώτο του έργο πόσες φορές ο Μάλερ προσεπάθησε να βάλει προγραμματικές σημειώσεις, με το σκοπό να κάνει αντιληπτή την ατμόσφαιρα του έργου του. Αργότερα όμως παράτησε κάθε ιδέα επεξηγήσεων και σημειώσεων, θεώρησε την προσπάθεια του αυτή ως μια παρεξήγηση μάλλον του ίδιου του εαυτού του και απεφάσισε πια να εκφράζεται μόνο με τα μέσα της τέχνης του ήχου, τα όποια πραγματικά κατείχε με μια απεριόριστη εκφραστική δύναμη. Πολλές φορές έλεγε σε φίλους του πως αισθάνεται ότι του είναι δυνατόν να εκφράσει μουσικώς ακόμα και τις φιλοσοφικές του αντιλήψεις για τον κόσμο, για τη ζωή, όπως οποιοδήποτε άλλο συναίσθημα, ή μια εκδήλωση της φύσεως, ή ένα τοπίο. Μόνο στις παρτισιόν [παρτιτούρες] του έβαζε σημειώσεις ως μέσον οδηγίας στον εκτελεστή, έξω δε από το συμφωνικό μέρος του έργου του απέρριψε κάθε σχόλιο, κάθε προγραμματική επεξήγηση. Ήθελε να αποτείνεται μόνο στο αίσθημα και όχι στο νου και προτιμούσε χίλιες φορές καλύτερα να παρανοήσουν τη μουσική του, παρά να την εννοήσουν μέσα από ένα ορισμένο προγραμματικό σχόλιο.

Στην αρχή ονόμασε την Συμφωνία αυτή «Τιτάνα» αλλά και αυτό δεν απέδιδε την ιδέα του. Η λέξις αυτή θύμιζε τις Γιγαντομαχίες του Ολύμπου και ασφαλώς τίποτε το παρόμοιο δεν παρουσιάζουν τα πρώτα τρία μέρη της Συμφωνίας. Προσπάθησε να ονομάσει το τρίτο μέρος «Ο Θάνατος του Κυνηγού» κατόπιν, από μια παλιά εικόνα που παρίστανε τα θηρία του δάσους ν' ακολουθούν την νεκρική πομπή ενός κυνηγού, μια ατμόσφαιρα ήρεμη, παραμυθένια ακόμα και θλιβερή, η οποία δεν είχε απολύτως καμία σχέση με την ανατριχιαστική, σαρκαστικά ειρωνική, εκμηδενιστική ατμόσφαιρα του τρίτου μέρους της Συμφωνίας. Όχι. Τίποτε απ' όλα αυτά. Σαν μια θύελλα που ξεσπάει, γεμάτη από ήλιο και αγάπη, γεμάτη πόνο και περιφρόνηση, επίμονη, αντάρτικη και νικηφόρος, με ύφος γεμάτο από νεανικό θάρρος, αυτό είναι η γενική ατμόσφαιρα της πρώτης του Συμφωνίας και παραμένει η ίδια και στα μεταγενέστερα του έργα.

Και ο ίδιος ακόμα είχε καθαρά αναγνωρίσει ότι η μουσική του έχει απόλυτα τις ρίζες της στο ασυνείδητο συναίσθημα, στο ένστικτο και προπάντων στο αίσθημα της φύσεως. Είχε εκφράσει κάποτε (μα πολύ αργότερα όμως) την ελπίδα ότι μια μέρα θα τον αποκαλούσαν «Τραγουδιστή της φύσεως», με την ίδια σημασία που απεκάλεσαν τον Μότσαρτ «Τραγουδιστή της Αγάπης». Όταν αργότερα τελείωνε την τρίτη του Συμφωνία έγραψε σε μια φίλη του: «Το έργο μου αυτό θα με παρουσιάσει στο κοινό ως τον Τραγουδιστή της Φύσεως – αλλά ότι αυτή η Φύση περιέχει μέσα της κάθε τι ανατριχιαστικό, φοβερό, μεγάλο, αλλά επίσης και κάθε τι γοητευτικό (ακριβώς αυτό ήθελα να εκφράσω μέσα σ' όλο το έργο μου μ' ένα τρόπο επαναστατικά εξελιγμένο), από αυτά όλα, φυσικά, κανείς δεν θ' αντιληφθεί τίποτε. Μάλιστα μου φαίνεται παράξενο πως οι περισσότεροι, όταν μιλούν για Φύση, εννοούν πάντα λουλούδια, πουλιά, τον ψίθυρο του δάσους κτλ. – το θεό Διόνυσο όμως, τον μεγάλο Πάνα, κανείς δεν τον σκέπτεται: να ένα είδος προγράμματος ή καλύτερα ένα δείγμα του πως εγώ γράφω μουσική. Είναι πάντοτε και παντού μόνον φωνή της Φύσεως. Μου φαίνεται πως η μουσική μου είναι αυτό που είπε μια φορά ο Μπύλοφ*: ένα συμφωνικό πρόβλημα. Άλλο είδος προγράμματος δεν αναγνωρίζω, τουλάχιστον για τα δικά μου τα έργα. Εάν έδωσα εδώ και εκεί μερικές σημειώσεις, τις έδωσα μόνο για μια σαφή κατανόηση εκ μέρους του καλλιτέχνου που θα την εκτελέσει. Αν χρειασθούν λόγια, τότε υπάρχει η ανθρώπινη φωνή, η οποία μπορεί, συνδεδεμένη με τη μουσική, να εκφράσει τις πιο τολμηρές προθέσεις. Εδώ όμως πρόκειται για το Σύμπαν, για το σύνολον της Φύσεως, η οποία, ούτως ειπείν, εξύπνησε από την ανεξιχνίαστη σιωπή της για να μιλήσει σε ήχους και να τραγουδήσει». Στην πρώτη Συμφωνία βασιλεύει ακόμα μια ανεξιχνίαστη σιωπή. Θέλει να πει: είναι καθαρώς οργανική, είναι στο πρώτο της μέρος όλη «Φωνή της Φύσεως», κατόπιν δε όλη «Φωνή της Ψυχής», χωρίς τίποτε άλλο να προσθέσει κανείς για επεξήγηση, παρά το ότι είναι όλη ένα συναίσθημα Φύσεως και Ζωής. Τα ίδια, δηλαδή, στοιχεία που βρίσκουμε και στις μεσαίες Συμφωνίες του Μπετόβεν, 6η, 7η και 8η.

Δημήτρης Μητρόπουλος (1896-1960)

* Hans von Bülow (1830-1894): σπουδαίος Γερμανός μαέστρος και πιανίστας, συνεργάτης του Βάγκνερ.

Πηγή: musicale.gr (Διατηρήθηκε η ορθογραφία του πρωτοτύπου)














Δείτε επίσης – Watch also

Anton Bruckner: Symphony No.4 in E flat major – Detroit Symphony Orchestra, Leonard Slatkin

Pyotr Ilyich Tchaikovsky: Symphony No.5 in E minor – Detroit Symphony Orchestra, Leonard Slatkin (HD 1080p)

Pyotr Ilyich Tchaikovsky: Symphony No.6 in B minor, "Pathétique" – Detroit Symphony Orchestra, Leonard Slatkin (HD 1080p)


Sergei Rachmaninov: Rhapsody on a Theme of Paganini, Symphony No.2 in E minor – Denis Matsuev, Leonard Slatkin (Full HD 1080p)


Sergei Rachmaninov: Piano Concertos No.2 & No.3, Vocalise – Denis Matsuev, Leonard Slatkin (Full HD 1080p)


John Corigliano: The Red Violin – Elina Vähälä, Detroit Symphony Orchestra, Leonard Slatkin

John Corigliano: Of Rage and Remembrance & Symphony No.1 – Leonard Slatkin (Audio video)



Ludwig van Beethoven: Symphony No.5 in C minor – Detroit Symphony Orchestra, Louis Langrée

&

Gustav Mahler: Symphony No.1 in D major "Titan" – Lucerne Festival Orchestra, Claudio Abbado (HD 1080p)

Gustav Mahler: Symphony No.1 in D major "Titan" – Lorin Maazel

Gustav Mahler: Symphony No.1 in D major "Titan" – Teodor Currentzis

No comments:

Post a Comment