Krzysztof Penderecki

Krzysztof Penderecki
Krzysztof Penderecki (1933-2020) conducting his oratorio "Seven Gates of Jerusalem" at the Winter Palace, St Petersburg, in 2001. Photo by Dmitry Lovetsky

Saturday, December 19, 2015

Matthew Bourne's Swan Lake, 1996 – Music by Pyotr Ilyich Tchaikovsky – Adam Cooper, Scott Ambler, Fiona Chadwick – New Adventures Dance Company, Matthew Bourne, Peter Mumford – The New London Orchestra, David Lloyd-Jones (HD 1080p)

When it premiered at Sadler's Wells in 1995, Matthew Bourne's triumphant modern re-interpretation of "Swan Lake" turned tradition upside down, taking the dance world by storm. Now firmly crowned as a modern day classic, this iconic production is perhaps best-known for replacing the traditional female corps de ballet with a menacing male ensemble. Matthew Bourne blends dance, humour and spectacle with extravagant, award-winning designs by Lez Brotherston, to create a provocative and powerful "Swan Lake" for our times.

Collecting over 30 international theatre awards including three Tonys, "Swan Lake" has been acclaimed as a landmark achievement on the international stage. It has become the longest running ballet in the West End and on Broadway, enjoyed four hugely successful tours in the UK and thrilled audiences all over the world.

H «Λίμνη των Κύκνων» θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μπαλέτα όλων των εποχών, καθώς ενσαρκώνει όσο κανένα άλλο όλη την γκάμα των ανθρώπινων συναισθημάτων, από την ελπίδα μέχρι την απόγνωση, από τον τρόμο μέχρι την τρυφερότητα, από τη μελαγχολία μέχρι την έκσταση. Η εκδοχή του Μάθιου Μπερν βασίζεται στο γνωστό κλασικό μπαλέτο με τη μουσική του μεγάλου Ρώσου συνθέτη Πιότρ Ιλίτς Τσαϊκόφσκι, αλλά περιέχει πολλά ανατρεπτικά στοιχεία, όπως η επιλογή ανδρών χορευτών για τους ρόλους της Οντέτ/Οντίλ και των κύκνων.

Η επική εκδοχή της «Λίμνης των Κύκνων» του Μάθιου Μπερν αποτελεί τη μακροβιότερη παραγωγή μπαλέτου στο West End του Λονδίνου και στο Broadway. Έχει συγκεντρώσει μέχρι σήμερα περισσότερα από τριάντα διεθνή θεατρικά βραβεία – ανάμεσα στα οποία συγκαταλέγονται 3 Tony στο Broadway – αποτελώντας ορόσημο του σύγχρονου χοροθεάτρου και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. H «Λίμνη των Κύκνων» του Μάθιου Μπερν έχει περιοδεύσει με τεράστια επιτυχία σε πολλές χώρες του κόσμου, ενώ έχει γυριστεί δύο φορές σε ταινία, το 1996 (από τον Peter Mumford, με πρωταγωνιστές τους χορευτές Adam Cooper, Scott Ambler, Fiona Chadwick, Barry Atkinson, Emily Piercy και Andrew Walkinshaw), και το 2012 (από τον Ross MacGibbon, με πρωταγωνιστές τους χορευτές Richard Winsor, Dominic North, Nina Goldman, Steve Kirkham, Madelaine Brennan και Joseph Vaughan).

Matthew Bourne's Swan Lake, 1996

Pyotr Ilyich Tchaikovsky (1840-1893)

Swan Lake (1875-1876)

Adam Cooper..........The Swan / The Stranger
Scott Ambler..........The Prince
Fiona Chadwick..........The Queen
Barry Atkinson..........The Press Secretary
Emily Piercy..........The Girlfriend
Andrew Walkinshaw..........The Young Prince

New Adventures Dance Company

Director and Choreographer / Θεατρική σκηνοθεσία και χορογραφία: Matthew Bourne
New scenario / Προσαρμογή σεναρίου: Matthew Bourne
Disigner / Σκηνικά και κοστούμια: Lez Brotherston
Make-Up / Μακιγιάζ: Chris Redman
Lighting Designer / Διεύθυνση φωτισμού: Rick Fisher

Video Director / Σκηνοθεσία βίντεο: Peter Mumford
Director of Photography / Διεύθυνση φωτογραφίας: Jeff Baynes
Prodused by / Παραγωγή: Katharine Doré

The New London Orchestra
Conductor: David Lloyd-Jones

West End, London, 1996

(HD 1080p)

Uploaded on Youtube for the Blog "Faces of Classical Music"

First publication: December 19, 2015 – Last update: December 4, 2017

Matthew Bourne's "Swan Lake" is a diverse work using chorographical techniques taken from contemporary dance, ballet, social dance and mime. His emphasis is on the narrative as opposed to the dance itself. His references are many and varied, from the Royal family, characters from different 19th Century eras and films. Although the key themes seemed to be the above, the piece is also open to an individual interpretation and imagination giving the audience a sense of being involved in the story unfolding before them.

Bourne's "Swan Lake" was created in 1995 when the British Royal family were in the spotlight. Obvious nods to this can be seen in the use of corgis – well known for being the Royal family's favourite pet. Sarah Ferguson was often in the media eye as being a rather unsuitable partner for Prince Andrew, not unlike our Prince's girlfriend in this story.

However, it is certainly not exclusively about the British Royal family. Bourne noted that in his research he happened upon many examples of troubled royals over the years and across the world. One example being Ludwig of Bavaria, a member of the Wittelsbach dynasty who became king of Bavaria at the age of 18. Ludwig was said to have an unhealthy obsession with Swans. A lover of the theatre and music, especially that of Wagner, Ludwig became Wagner's patron for a number of years. The King of Bavaria was certified insane in his bedroom at Neuschwanstein and, a few days later, on 13 June 1886, he and his physician were found drowned in the Lake Starnberg.

Interestingly, many of Wagner's works carried the theme of death being the only true state where love and purpose could be found. A theme also suggested in Bourne's final image in Swan Lake where, as the Prince lies dead on his bed, the Young Prince is seen through the window being carried away by the Swan. The insanity of Bourne's Prince, a possible reference to Ludwig, is seen when the Private Secretary and the Queen keep him imprisoned in a clinical, white washed room.

One question that many audience members ask is whether the Prince is actually insane or if he is being tricked by the sinister, ever-present Private Secretary. Although not sure of what the Queen's right hand man will gain from the death of the Prince, his betrayal is undeniable, bribing the Prince's girlfriend to leave him, to confuse him when really she genuinely cares for him. And does the Secretary know the Stranger that appears at the Ball. Is he another trick to tip the Prince over the edge?

DVD Booklet

Adam Cooper
Πουλιά, όρνια, Ερινύες, κύκνοι, κατακλύζουν τη σκηνή και το μυαλό του θεατή και αναμοχλεύουν μιαν αρχέγονη φοβία, μιαν απροσδιόριστη έλξη. Οι κύκνοι του Μάθιου Μπερν είναι όλα μαζί. Όμορφοι και άγριοι, άπιαστοι και ελκυστικοί. Οι κύκνοι του Μπερν δίνουν άλλη διάσταση στη «Λίμνη των Κύκνων», την κλασικότερη ιστορία χορού απ' όλες. Είναι άλλα πουλιά.

Η γνωστή ιστορία αλλάζει συθέμελα. Ένας Πρίγκιπας που βλέπει εφιάλτες, κύκνους να έρχονται και να τον αρπάζουν. Μια Βασίλισσα που αρνείται να του δώσει την παραμικρή ένδειξη αγάπης από την πλευρά της. Ένας Γραμματέας που κουμαντάρει τη Βασίλισσα. Κι ένας Κύκνος. Ο Κύκνος που μια στοιχειώνει τον Πρίγκιπα, και την άλλη του δίνει δύναμη. Ένας Κύκνος απρόσιτος, άγριος και ολότελα δικός του. Στη βάση της η ιστορία δεν αλλάζει. Στον χορό που θα διοργανωθεί στο παλάτι, ο Γραμματέας (Ρόθμπαρτ) θα φέρει τον γιο του να χορέψει, έναν πανέμορφο, ερωτικό άντρα που θα κερδίσει την καρδιά της Βασίλισσας, κάτι που δεν κατάφερε να κάνει ο γιος της. Ο Ξένος (Μαύρος Κύκνος) μοιάζει με τον Κύκνο του Πρίγκιπα και θα τον μπερδέψει, θα τον κάνει να αποζητήσει την παρουσία του, να ονειροπολεί, και ξυπνώντας να δει όλη την αυλή να τον κοροϊδεύει. Θα αρπάξει ένα πιστόλι και θα προσπαθήσει να σκοτώσει τη Βασίλισσα. Θα την προστατεύσει ο Γραμματέας και με τη σειρά του θα πυροβολήσει το Κορίτσι του Πρίγκιπα, την αγάπη που δεν χάρηκε γιατί δεν είχε την πάστα της αριστοκρατίας. Τρελός θα απομείνει ο Πρίγκιπας με τη Βασίλισσα και τον Γραμματέα να τον δηλητηριάζουν και να βλέπει ακόμη τους εφιάλτες του, εφιάλτες με κύκνους που δεν θα δεχτούν την αφοσίωση του Κύκνου στον Πρίγκιπα και θα τον σκοτώσουν. Τελικά, θα πεθάνουν και οι δύο.

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Η «Λίμνη των Κύκνων» του Μπερν δεν είναι μπαλέτο. Είναι κάτι πολύ παραπάνω. Είναι χορός. Είναι η πεμπτουσία του χορού αντανακλασμένη στα κορμιά του θιάσου του. [...] Δεν θα δει κανείς ανορεξικές μπαλαρίνες, αφύσικα χορογραφημένες, να προσπαθούν να νικήσουν τους νόμους της φύσης. Ούτε άντρες να ξεμεσιάζονται να τις σηκώσουν και μετά να μετράμε πιρουέτες και τουρ φουετέ για να αποδείξουν πόσο καλή τεχνική έχουν. Στα έργα του Μπερν η τεχνική δεν φαίνεται στις πιρουέτες και στις πουέντ. Φαίνεται στα γυμνά πέλματα των χορευτών και στα ανεπαίσθητα λάγνα λικνίσματα των χορευτριών του. Χωρίς υπερβολές. Χωρίς μία πιρουέτα.

Ο ήχος των πελμάτων, οι αναπνοές, ο απειλητικός τους σιγμός – θόρυβοι που δεν ταιριάζουν με τη ρομαντική εικόνα της κλασικής «Λίμνης των Κύκνων». Ο Μάθιου Μπερν χλευάζει το μπαλέτο και την κατ' επίφαση κουλτούρα που κρύβεται από πίσω στις περισσότερες των περιπτώσεων. Οι κλασικές παραστάσεις δεν γίνονται για την καταξίωση της μοναδικής αυτής τέχνης αλλά συνοδεύουν το κοινωνικό status και την παλαιών αρχών αντίληψη ότι ο χορός σημαίνει 200 χρόνια πίσω. Μάλιστα, σε μια σύντομη παρωδία που περιλαμβάνει στο έργο, ο εξευτελισμός είναι στον υπερθετικό βαθμό: κιτς νεραϊδούλες μ' ένα σωρό φτεράκια και στρασάκια χορεύουν για χάρη της Λευκής Νεράιδας που μοιάζει σαν να έχει έρθει κατευθείαν από κάποιο καρναβάλι, και η οποία, με τη σειρά της, γνωρίζει έναν φτωχό πλην τίμιο ξυλουργό, ένα σκελετωμένο ανθρωπάκι. Όμως, το κακό πνεύμα του Δάσους, με εκατοντάδες κέρατα και όρχεις, κυνηγά τη Λευκή Νεράιδα με καθόλου αθώες προθέσεις (και εδώ η χορογραφία του Μπερν είναι αυτή που μιλά περισσότερο). Στο τέλος, το κακό πνεύμα σκοτώνεται από τη Λευκή Νεράιδα γιατί επιτέθηκε στον αγαπημένο της. Στην εκδοχή αυτή του Μπερν, το μπαλέτο, όπως το ξέρουμε, πέθανε. Ζήτω ο χορός!

Ό,τι γράφτηκε πριν από 200 και 100 χρόνια γράφτηκε ακριβώς για την εποχή του και όχι για να γίνεται σημαία τον 21ο αιώνα. Οι πουέντ είναι άχρηστες. Η τέχνη δεν βρίσκεται εκεί. Ας μην ξεχνάμε ότι αυτά τα παπούτσια που εισέβαλαν με το «έτσι θέλω» στην τέχνη του χορού, δεν ήταν τίποτ' άλλο παρά βοηθήματα σε μια κοντοστούπα μπαλαρίνα, για να μην μειονεκτεί μπροστά στις άλλες. Ο Μπερν, ακόμη και στο δεκάλεπτο αυτό και στη μία χορεύτριά του που της τις φόρεσε, αρνήθηκε να τις χρησιμοποιήσει παρά μόνο σε ένα pas de bourree. Μία κίνηση μερικών δευτερολέπτων σε μια παράσταση δυόμιση ωρών. [...]

Για όσους παρακολουθούν τα έργα του Μάθιου Μπερν, ο θίασος είναι γνωστός. Αναγνωρίζεις πρόσωπα και χορευτές από άλλους ρόλους, από άλλα έργα. Κι όσο κι αν σε εκπλήσσουν κάθε φορά με το ταλέντο τους, στο συγκεκριμένο έργο δεν μπορείς παρά να μείνεις με το στόμα ανοιχτό. Γιατί εδώ οι έννοιες είναι απλές, οι χορογραφίες πρωτόγνωρες, μοναδικές. Οι χορευτές είναι ενσαρκωτές ενός σύγχρονου θαύματος της κίνησης. [...]

Ο Μάθιου Μπερν λέει ότι η ιδέα του αρσενικού κύκνου ήταν απόλυτα λογική στο μυαλό του. Οι κύκνοι του είναι πρωτόγονοι, άγριοι, επιθετικοί. Αληθινά πουλιά. Από τις αρχαιότερες δοξασίες, τα πουλιά κάθε άλλο παρά γλυκά και χαριτωμένα ήταν. Είναι τυχαίο που οι Ερινύες είναι πουλιά; Που οι εφιάλτες του Πρίγκιπα είναι πουλιά; [...] Ο χορός των κύκνων αυτών μοιάζει σαν να έχει βγει από τα βάθη των χρόνων. Πόλεμος και φτερουγίσματα. Ωμοπλάτες που είσαι σίγουρος ότι δεν ανήκουν σε χορευτές αλλά σε αληθινούς κύκνους. Πόδια που τα ακούς να κάνουν θόρυβο, γιατί ο χορός κάνει θόρυβο, μιλά, φωνάζει. Δεν κρύβει τη φύση του. Δεν φοβάται μη κακολογηθεί από τη Βασίλισσα. Οι κύκνοι του Μάθιου Μπερν είναι όμορφοι. Από τον βασικό χορευτή μέχρι τον χορευτή που βρίσκεται στο βάθος του corps de ballet. Είναι όμορφοι γιατί χορεύουν την αλήθεια, τη φύση. Είναι κύκνοι. Δεν είναι χορευτές μεταμφιεσμένοι σε κύκνους. Δεν είναι καν μπαλαρίνες, ντυμένες κύκνοι, χορεύοντας σαν μπαλαρίνες. Δεν βλέπεις τον άνθρωπο, δεν βλέπεις τον ρόλο, βλέπεις μόνο τον κύκνο. Κι αν κάθεσαι αρκετά κοντά, ακούς τις αναπνοές τους, απόλυτα εναρμονισμένες με τη χορογραφία. Χάνεται λίγο η πραγματικότητα από το παραμύθι αλλά αυτός είναι και ο σκοπός.

Ο πιο δύσκολος χορός στην ιστορία του μπαλέτου θεωρείται ο χορός των μικρών κύκνων. Τέσσερεις μπαλαρίνες που κινούνται σαν μία. Ένα ντόμινο χορευτικό που το παραμικρό λάθος μπορεί να στερήσει όχι μόνο τη χορογραφία αυτή καθεαυτή αλλά και τη σωματική ακεραιότητα των χορευτριών. Ο Μάθιου Μπερν δεν το ξεχνά αυτό όταν χορογραφεί το δικό του κομμάτι. Τέσσερεις άντρες πραγματικά πουλιά. Υποκείμενα σπηλαιογραφίας, που αποδεικνύουν ότι αν υπάρχει κάτι στη φύση του ανθρώπου είναι ο χορός. Και οι συγκεκριμένοι τέσσερεις κύκνοι αποτελούν την έννοια του χορού. Η μουσική του Τσαϊκόφσκι συγκλονίζει.  Η μουσική του Τσαϊκόφσκι είναι η κινητήριος δύναμη της έμπνευσης και της χορογραφίας. Η μουσική δεν αλλάζει. Όπως δεν αλλάζουν τα θεμέλια σε ένα σπίτι. Οι χορογράφοι θα του δώσουν τη μορφή που θέλουν και οι χορευτές την ψυχή. [...]

Αν η λογική του Μάθιου Μπερν είναι παράλογη, αν η εικόνα του αρσενικού κύκνου δεν ταιριάζει με την παρωχημένη εικόνα που υπάρχει για το κλασικό παραμύθι, τότε, ίσως κάποιο κοινό να μην είναι ακόμη σε θέση να δεχτεί αυτή την αλλαγή. Όμως, αν ο Μάθιου Μπερν ήξερε ελληνικά, θα καταλάβαινε γιατί στο μυαλό του έβγαζε λογική η σκέψη που υλοποίησε: γιατί ο κύκνος είναι γένους αρσενικού.

Πηγή: Ελισάβετ Σπαντιδάκη (

Adam Cooper

Scott Ambler

Adam Cooper & Scott Ambler

See also

Matthew Bourne's Swan Lake, 2012 – Music by Pyotr Ilyich Tchaikovsky – Richard Winsor, Dominic North, Nina Goldman – New Adventures Dance Company, Matthew Bourne, Ross MacGibbon – The New London Orchestra, David Lloyd-Jones (HD 1080p)

Matthew Bourne's The Car Man (2001) – Music by George Bizet, Rodin Shchedrin, Terry Davies – Alan Vincent, Saranne Curtin, Will Kemp, Etta Murfitt, Scott Ambler – Lez Brotherston, Ross MacGibbon (Download the movie)

Matthew Bourne's Nutcracker! (2002) – Music by Pyotr Ilyich Tchaikovsky – Etta Murfitt, Alan Vincent, Saranne Curtin, Ewan Wardrop, Emily Piercy, Scott Ambler – New Adventures Dance Company, Matthew Bourne, Ross MacGibbon – Royal Philharmonic Concert Orchestra, Brett Morris (HD 1080p)

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.