Alexander Malofeev

Alexander Malofeev
Alexander Malofeev, pianist (b. 2001, Moscow). Photo by Liudmila Malofeeva

Wednesday, January 20, 2016

Hector Berlioz: Grande Messe des morts (Requiem) – Gustavo Dudamel (Notre-Dame de Paris 22-01-2014, HD 1080p)

In Memoriam Claudio Abbado (26/06/1933 - 20/01/2014)

Under the lead of the famous Venezuelan conductor Gustavo Dudamel, the Orchestre Philharmonique de Radio France, the Simón Bolívar Symphony Orchestra, the Radio France Chorus and the Maîtrise Notre-Dame de Paris, with the collaboration of the English tenor Andrew Staples, presenting the "Grande Messe des morts (Requiem)" by Hector Berlioz. This legendary concert was given on January 22nd 2014 at Notre-Dame de Paris, in memory of the great maestro Claudio Abbado, two days after his death.

Υπό τη διεύθυνση του διάσημου Βενεζουελανού αρχιμουσικού Γκουστάβο Ντουνταμέλ, η Φιλαρμονική Ορχήστρα της Ραδιοφωνίας της Γαλλίας, η Συμφωνική Ορχήστρα Σιμόν Μπολιβάρ, η Χορωδία της Ραδιοφωνίας της Γαλλίας και η Χορωδία της Παναγίας των Παρισίων, με τη σύμπραξη του Άγγλου τενόρου Andrew Staples, ερμηνεύουν τη «Μεγάλη Λειτουργία για τους νεκρούς (Ρέκβιεμ)» του Εκτόρ Μπερλιόζ. Η θρυλική αυτή συναυλία δόθηκε στις 22 Ιανουαρίου 2014, στον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων, στη μνήμη του μεγάλου μαέστρου Κλαούντιο Αμπάντο, δύο ημέρες μετά το θάνατό του.

Hector Berlioz (1803-1869)

♪ Grande Messe des morts (Requiem), Op.5 (1837)

In Memoriam Claudio Abbado (1933-2014)

i. Requiem aeternam & Kyrie: Introitus
ii. Dies irae: Prosa, Tuba mirum
iii. Quid sum miser
iv. Rex tremendae
v. Quaerens me
vi. Lacrymosa
vii. Domine Jesu Christe
viii. Hostias
ix. Sanctus
x. Agnus Dei

Andrew Staples, tenor

Radio France Chorus (Celso Antunes, chorus master)
Maîtrise Notre Dame de Paris (Lionel Sow, chorus master)

Orchestre Philharmonique de Radio France 
Simón Bolívar Symphony Orchestra of Venezuela

Conductor: Gustavo Dudamel

A film directed by Isabelle Soulard

Notre-Dame de Paris, January 22, 2014

(HD 1080p)

Uploaded on Youtube for the Blog "Faces of Classical Music"

"If I were threatened by the destruction of my entire works save one, I should crave mercy for the Messe des morts."

Berlioz's fondness for his own Requiem has never been a great secret. No one else could have fostered such a project, so excessive in every way. In spite of being a huge masterpiece with tremendous orchestration, this "Grande Messe des morts" was composed in only four weeks in 1836, in response to Adrien de Gasparin's request, the French Secretary of State at the time. Its success in 1837 was as resounding as its orchestral structure, with no less than 10 movements for a 90-minute long-piece and 400 musicians gathered together for the occasion. Berlioz had actually scribbled on the score that "The number indicated is only relative. If space allows it, the chorus may be doubled or tripled and the orchestra may be proportionally increased".

On January 22nd 2014, 1200 people entered the holy cathedral of Notre-Dame, ready to bear witness to a gigantic musical undertaking, live broadcasted on France Musique and ArteLive web channels, as well as on nouvOson in the brand new binaural format – allowing for spatialized sound.

The piece itself easily overcame the acoustic hostility of the large cathedral, especially with the four offstage brass bands placed throughout the hall. This was reinforced by the Choeur de Radio France and the Maîtrise de Notre-Dame which encompassed more than 160 singers and an impressive orchestra of 220 musicians from the Orchestre Philharmonique de Radio France and the Orchestra Simón Bolívar. The instruments represented were more numerous than usual: 8 bassoons (versus 3 in most of the other performances of this Requiem), 12 horns, 8 pairs of timpani (versus 2), 88 string instruments (equivalent to a complete symphonic orchestra), etc.

Under the lead of conductor Gustavo Dudamel whose brilliant career has already received a lot of media coverage, the interpretation could have easily fell into the pitfall of "over-performing". He strived throughout the concert, however, to give music lovers a solemn and uncluttered version of this masterpiece, instead of a bright and triumphant interpretation often wrongly held as Berlioz's intentions.

The musicians came on stage with a grave air, expressing both reverence and concentration. They were about to pay tribute to the piece itself, to the architectural and acoustic immensity of Notre-Dame, and to Claudio Abbado, deceased two days before, who had been a mentor for Dudamel and his Venezuelian orchestra.

From the Introit, the meticulously-proportioned gigantic ensemble was but one body. The timbres of the English horns and the hoboes were right on pitch, proving Olivier Messiaen right in his belief that "Berlioz, the first, had understood the roles of the timbre and of the specific timbre".

Dudamel, who had set his baton aside only to conduct with his slightly trembling hands, mastered the holy place and its forever-resounding vault. All along the Dies Irae, the choruses succeeded in respecting the demands of the composer and his era, with a flexibility in the voice and a "French" pronunciation of the Latin. The sound of the brass coming from all over the hall during the Tuba mirum filled every inch of space, and the audience was more than appreciative. All the singers and musicians ended the Sequence with a fast-paced but raging Lacrimosa. Yet, this last dramatic expression of the piece remained full of reserve. Dudamel maintained a similar mood in the Offertoire where he perfectly balanced the psalmody of the voices and the orchestral fugue, in a risky but successful vertical interpretation.

Tenor Andrej Dunaev's unavailability was barely noticed. He was replaced by the young British soloist Andrew Staples who was measured and showed great restraint during the Sanctus. Singing from the head as Berlioz wanted; he perfectly combined accuracy and evanescence in the high-pitched notes. The bright female choir echoed the lyric atmosphere and gave a unique moment of emotion.

After the last notes of the Communion were played by the strings and the winds, an elegiac silence froze the audience. The solemn conductor Dudamel seemed to seize it and made it last a few seconds more. Under his slightly trembling hands the whole Requiem was ringing out in an infinite echo to this majestic tribute.

Source: Martin Arnaud, 27 March 2014 (

Η ιστορία της δημιουργίας της περίφημης «Μεγάλης Λειτουργίας για τους νεκρούς (Ρέκβιεμ)» του Εκτόρ Μπερλιόζ ξεκινά τον Μάρτιο του 1837, όταν ο Υπουργός Εσωτερικών της Γαλλίας, κόμης Adrien de Gasparin, ανέθεσε στον συνθέτη την ετοιμασία ενός μεγαλειώδους έργου προς τιμήν των θυμάτων της παρισινής επανάστασης του 1830. Η ιδέα άρεσε ιδιαίτερα στον Μπερλιόζ, γιατί του έδινε τη δυνατότητα να αξιοποιήσει έναν πολύ μεγάλο αριθμό ενόργανων και φωνητικών δυνάμεων, προκειμένου να δημιουργήσει σε επιλεγμένα σημεία του έργου φαντασμαγορικές ηχητικές εντυπώσεις: έτσι, μέσα σε τρεις μόλις μήνες είχε ολοκληρώσει τη δική του προσωπική «ανάγνωση» και μελοποίηση του κειμένου της λατινικής νεκρώσιμης λειτουργίας για μιαν ογκώδη – τρίφωνη κατά βάση – μεικτή χορωδία (οι σοπράνο και οι άλτο κινούνται ως επί το πλείστον σε ταυτοφωνία), μία σολιστική φωνή τενόρου και μια τεραστίων διαστάσεων ορχήστρα, η οποία περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό ξύλινων και χάλκινων πνευστών, πάρα πολλά κρουστά (16 τύμπανα, 10 κύμβαλα, 4 ταμ-ταμ και 2 γκρανκάσες!) και επιπροσθέτως τέσσερα σύνολα χάλκινων πνευστών, που τοποθετούνται ανεξάρτητα από το υπόλοιπο ορχηστρικό σώμα, στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.

Παρ' όλα αυτά, οι τιμητικές εκδηλώσεις που είχαν προγραμματιστεί για τον Ιούλιο του 1837 ματαιώθηκαν εξαιτίας της αντικατάστασης του Γάλλου Υπουργού Εσωτερικών αλλά και των έντονων παρασκηνιακών ενεργειών του ζηλόφθονου Λουίτζι Κερουμπίνι που, εκμεταλλευόμενος τη θέση του διευθυντή του Ωδείου του Παρισιού, έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι του, ώστε να μη δοθεί ευκαιρία στον «εκκεντρικό» Μπερλιόζ να παρουσιάσει το νέο φιλόδοξο έργο του. Ο τελευταίος βρέθηκε τότε σε πολύ δυσχερή θέση, αφού η διόλου καλή οικονομική του κατάσταση καθιστούσε τελείως ανέφικτη την εκτέλεση της «Μεγάλης Λειτουργίας» του δίχως κρατική επιχορήγηση και μάλιστα γενναία. Ευτυχώς γι' αυτόν, όμως, ένα άλλο περιστατικό – ο θάνατος του Γάλλου στρατηγού Charles-Marie Denys de Damrémont στις 23 Οκτωβρίου 1837, κατά την επιτυχή κατάληψη της πόλης Κωνσταντίνης στην Αλγερία από γαλλικά στρατεύματα  ήρθε να αναπτερώσει τις ελπίδες του: η γαλλική κυβέρνηση έκανε γνωστή την πρόθεσή της να τιμήσει τους Γάλλους πεσόντες σε αυτήν την έφοδο και ο Μπερλιόζ κατόρθωσε, έπειτα από πολλές διαβουλεύσεις, να αποσπάσει από τον Υπουργό Πολέμου, τον στρατηγό Simon Bernard, την επιθυμητή συγκατάθεση για την πρώτη εκτέλεση του ήδη αποπερατωμένου «Ρέκβιεμ» στο πλαίσιο των επικείμενων τιμητικών εκδηλώσεων.

Πράγματι, στις 5 Δεκεμβρίου του 1837, η «Μεγάλη Λειτουργία για τους νεκρούς» ευτύχησε να παρουσιαστεί στο Παρίσι με τεράστια επιτυχία, παρά το γεγονός ότι ο αρχιμουσικός François-Antoine Habeneck δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων και χρειάστηκε η έγκαιρη παρέμβαση του ίδιου του Μπερλιόζ, προκειμένου η εκτέλεση του έργου του να μην οδηγηθεί σε φιάσκο! Προβλήματα υπήρξαν επίσης και με την καταβολή της υπεσχημένης χρηματικής αποζημίωσης στον συνθέτη, για την οποία απαιτήθηκε η παρέλευση αρκετών μηνών αλλά και η άσκηση σημαντικών πιέσεων εκ μέρους του Μπερλιόζ προς τον Γάλλο Υπουργό Πολέμου. Από την άλλη πλευρά, βεβαίως, η παρτιτούρα του έργου τυπώθηκε μόλις τον επόμενο χρόνο (1838), υπό τον αριθμό έργου 5 και με αφιέρωση στον κόμη de Gasparin. Η μνημειώδης αυτή σύνθεση γνώρισε έκτοτε σημαντική διάδοση καθώς και δύο αναθεωρήσεις κατά τα έτη 1852 και 1867, και έχει εδώ και πολύ καιρό καταστεί έργο αναφοράς στο είδος του Ρέκβιεμ  παρά τον εξόχως κοσμικό και ιδιαίτερο χαρακτήρα που του προσδίδουν τόσο ο ελεύθερος χειρισμός όσο και οι αυθαίρετες τροποποιήσεις και περικοπές του τυπικού λατινικού κειμένου, που γίνονται πάντοτε με γνώμονα την εξυπηρέτηση των δραματικών αναγκών της μουσικής πλοκής. Όντας μάλιστα υπερήφανος για το «Ρέκβιεμ» του, ο Μπερλιόζ έγραφε προς το τέλος της ζωής του σε έναν φίλο του ότι, σε περίπτωση που θα έπρεπε να περισωθεί από τον αφανισμό ένα μονάχα από τα έργα του, ο ίδιος θα εκλιπαρούσε αυτό να είναι η «Μεγάλη Λειτουργία για τους νεκρούς».

Πηγή: Ιωάννης Φούλιας, 23.08.2008

More photos

See also

Gustav Mahler: Symphony No.8 in E flat major "Symphony of a Thousand" – Manuela Uhl, Juliana Di Giacomo, Kiera Duffy, Anna Larsson, Charlotte Hellekant, Burkhard Fritz, Brian Mulligan, Alexander Vinogradov – Simón Bolívar National Youth Choir of Venezuela, Niños Cantores de Venezuela, Schola Cantorum de Venezuela, Schola Juvenil de Venezuela – Los Angeles Philharmonic Orchestra, Simón Bolívar Symphony Orchestra of Venezuela, Gustavo Dudamel (Caracas 2012, HD 1080p)

Ludwig van Beethoven: Symphony No.9 in D minor "Choral" – Julianna Di Giacomo, Tamara Munford, Joshua Guerrero, Soloman Howard, Orfeó Català, Cor de Cambra del Palau de la Música, Simón Bolívar Symphony Orchestra of Venezuela, Gustavo Dudamel (HD 1080p)

Richard Strauss: Also sprach Zarathustra – Berliner Philharmoniker, Gustavo Dudamel (Download 96kHz/24bit & 44.1kHz/16bit)

Sergei Rachmaninov: Piano Concerto No.3 in D minor | Sergei Prokofiev: Piano Concerto No.2 in G minor – Yuja Wang, Simón Bolívar Symphony Orchestra of Venezuela, Gustavo Dudamel (Audio video & Download 96kHz/24bit)

Gustav Mahler: Symphony No.2 in C minor, "Resurrection" – Miah Persson, Anna Larsson, Gustavo Dudamel (HD 1080p)

Claudio Abbado – Hearing the Silence: Sketches for a portrait (2003) / The silence that follows the music (1996) – Two films by Paul Smaczny

Ludwig van Beethoven: Symphony No.3 in E flat major, ii. Adagio assai – Daniel Barenboim (Concert in memory of Claudio Abbado)

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.