Ilya Rashkovskiy

Ilya Rashkovskiy
Ilya Rashkovskiy (b. 1984), pianist

Monday, March 14, 2016

Alexandre Tharaud plays François Couperin (Audio video)

Αγαπημένος συνθέτης του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΔ', ο Φρανσουά Κουπρέν έζησε μέσα στην Αυλή και έγραψε μουσική γι' αυτήν. Διαθέτοντας μια πολύ καλή μουσική παιδεία (λόγω μακράς οικογενειακής παράδοσης στη μουσική) αλλά και ξεχωριστό ταλέντο, κατάφερε να αναδειχτεί σε έναν από τους σημαντικούς συνθέτες της εποχής του. Η μουσική του περίτεχνη, κομψή και ελεγειακή, του χάρισε δίκαια το προσωνύμιο «Μέγας».

Όπως αποκαλύπτει ο Γάλλος πιανίστας Αλεξάντρ Ταρό, θέλησε να ερμηνεύσει τα έργα του Φρανσουά Κουπρέν, επικεντρωμένος στην ιδέα του παιχνιδιού. Ξεκινώντας από το κομμάτι "Le Tic-Toc-Choc", που, όπως και ο ίδιος, πολλοί πιανίστες παρουσιάζουν συχνά ως encore, επέλεξε τα πιο «πιανιστικά» κομμάτια του συνθέτη, αυτά δηλαδή για τα οποία θεώρησε ότι μπορεί να ταιριάξει καλύτερα η εκτέλεσή τους σε ένα σύγχρονο πιάνο. Ο Ταρό κλείνει τη συλλογή αυτή, με το υπέροχο κομμάτι "La Pothouïn" του Γάλλου τσεμπαλίστα και συνθέτη Jacques Duphly, του οποίου το έργο επηρεάστηκε πολύ από εκείνο του Φρανσουά Κουπρέν.

Στην ηχογράφηση του κομματιού "Bruit de guerre" συμμετέχει, παίζοντας tambour Dawul, ο Γάλλος συνθέτης (κυρίως μουσικής για τον κινηματογράφο), ενορχηστρωτής και μουσικός Pablo Pico (γενν. 1983).

Ο Αλεξάντρ Ταρό αφιερώνει, τέλος, ως φόρο τιμής, την εγγραφή αυτή στους πιανίστες Louis Diémer, Marcelle Meyer, Robert Casadesus, Emil Gilels,Yvonne Lefébure και Pierre Barbizet, το ρεπερτόριο και οι ερμηνείες των οποίων αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τον ίδιο.



"I wanted to focus this programme on the idea of play. Centring on Le Tic-Toc-Choc, which I often use as an encore, I gathered together Couperin's most 'pianistic' pieces, underlining the playful aspect... I have a particularly soft spot for Duphly's La Pothoïn, which for me is one of the loveliest pieces ever composed for keyboard. I think this music, written later than Couperin's, provides an ideal link between the harpsichord and the arrival of the fortepiano, which Duphly couldn't bring himself to adopt. All through these sessions, shut up in the immense hall at IRCAM, I thought of a number of artists who have long been part of my life and a source of inspiration for me, that whole family of pianists who handed this repertoire down to us: Louis Diémer, Marcelle Meyer, Robert Casadesus, Emil Gilels,Yvonne Lefébure, Pierre Barbizet... They were omnipresent in my mind. This recording is my tribute to them." — Alexandre Tharaud



Couperin's Pièces de Clavecin are remarkably diverse and durable enough to retain their charms, and even reveal new ones in incarnations other than their original format. French pianist Alexandre Tharaud capitalizes on their versatility by transferring an assortment of them to the piano. (He had previously done the same for a recital of Rameau's Nouvelles de Suites de Pièces de Clavecin.) After one adjusts to the initial shock of hearing this repertoire played on a modern instrument, the pieces Tharaud selected sound wonderful on the piano. Many of the short works benefit from the expanded dynamic range available on a modern piano, such as the wonderfully boisterous Les Baricades Mistérieuses, Les Tricoteuses, and Bruit de Guerre (which is accompanied by Pablo Pico playing the tambour), and Tharaud exploits those expressive possibilities. Tharaud is judicious in his use of the pedal, so the pieces retain their intended clarity. He includes one work not by Couperin, La Pothouïn by Jacques Duphly, born a generation after Couperin, an elegant and expressive character piece. The collection makes a delightful introduction to Couperin's keyboard works, and for those who are already fans, offers fresh insights into familiar pieces.

Source: Stephen Eddins (allmusic.com)



Alexandre Tharaud plays François Couperin

tic toc choc

François Couperin (1668-1733)
1. Les Baricades Mistérieuses (6e ordre). Vivement
2. Le Tic-Toc-Choc ou Les Maillotins (18e ordre). Légèrement et marqué
3. La Couperin (21e ordre). D'une vivacité modérée
4. Les Calotines (19e ordre)
5. Les Ombres Errantes (25e ordre). Languissamment
6. Les Tricoteuses (23e ordre). Très légèrement
7. Le Carillon de Cithère (14e ordre). Agréablement, sans lenteur
8. Muséte de Taverni (à 5 mains) (15e ordre). Légèrement
9. Les Rozeaux (13e ordre). Tendrement, sans lenteur
10. L'Atalante (12e ordre). Très légèrement
11. Passacaille (8e ordre)
12. La Muse Plantine (19e ordre). Rondeau. Languissamment
13. Les Tours de passe-passe (22e ordre)
14. Bruit de guerre (extrait de La Triomphante) (10e ordre). Vivement *
15. Le Dodo ou L'Amour au berceau (15e ordre). Sur le Mouvement des Berceuses
16. La Visionnaire (25e ordre). Gravement et marqué
17. La Logivière (5e ordre). Majestueusement, sans lenteur
18. Les Juméles (12e ordre). Affectueusement
19. Les Chérubins ou l'aimable Lazure (20e ordre). Légèrement

Jacques Duphly (1715-1789)
20. La Pothouïn (4e livre de Pièces pour clavecin)

Alexandre Tharaud, piano

* with the participation of Pablo Pico (tambour Dawul)

Harmonia Mundi 2007

(HD 1080p – Audio video)


François Couperin (Etching by Jean-Jacques Flipart,
after painting by André Boüys)
Ο Γάλλος συνθέτης, οργανίστας και τσεμπαλίστας Φρανσουά Κουπρέν, γνωστός και ως Κουπρέν ο Μέγας (Couperin le Grand), καταγόταν από μια μεγάλη οικογένεια μουσικών, εξέχον μέλος της οποίας ήταν και ο θείος του, Λουί Κουπρέν.

Γεννημένος στο Παρίσι στις 10 Νοεμβρίου 1668, ο Φρανσουά Κουπρέν έλαβε τα πρώτα μαθήματα μουσικής από τον πατέρα του, Σαρλ, ο οποίος απεβίωσε όταν ο Φρανσουά ήταν μόλις δέκα ετών, καθώς και τον Ζακ-Ντενί Τομλέν (Jacques-Dennis Thomelin). Το 1685, διαδέχτηκε τον πατέρα του ως οργανίστας της εκκλησίας του Saint-Gervais στο Παρίσι, θέση στην οποία αργότερα θα τον διαδεχόταν ο εξάδελφός του Νικολά, καθώς και άλλα μέλη της οικογένειας των Κουπρέν. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1689, παντρεύεται την Μαρί-Αν Ανσώ (Marie-Anne Ansault). Από το γάμο αυτό αποκτά τουλάχιστον τέσσερα παιδιά, εκ των οποίων η δεύτερη κόρη του, Μαργκερίτ-Αντουανέτ (Marguerite-Antoinette), θα γίνει αργότερα συνθέτρια και μουσικός.

Το 1693 ο Φρανσουά διαδέχτηκε τον καθηγητή του, Τομλέν, ως οργανίστας του βασιλικού παρεκκλησίου (Chapelle Royale), λαμβάνοντας τον τίτλο του βασιλικού οργανίστα της Αυλής του Λουδοβίκου ΙΔ'. Την ίδια περίπου εποχή ο Κουπρέν λαμβάνει τη βασιλική άδεια να εκδώσει τα πρώτα του έργα. Πρόκειται για τις δύο Λειτουργίες για όργανο, τα μοναδικά έργα για όργανο τα οποία εξέδωσε ποτέ. Σημαντική ώθηση για την κίνηση αυτή είχε από έναν εξίσου γνωστό αυλικό συνθέτη, τον Μισέλ-Ρισάρ Ντελαλάντ, κάτι που διαφαίνεται από την approbation* του στην ίδια έκδοση. Παράλληλα με τα καθήκοντα της νέας του θέσης, αναλαμβάνει τη διδασκαλία αρκετών μαθητών· ως καθηγητής του Δούκα της Βουργουνδίας, του Κόμη της Τουλούζης, της Πριγκίπισσας του Κοντί, καθώς και των κορασίδων του Δούκα της Βουρβώνης, καταφέρνει να φτάσει το ετήσιο εισόδημα των 1000 λιβρών. Ένα νέο, πολυτελέστερο διαμέρισμα στην οδό St. François είναι το επιστέγασμα της επαγγελματικής του ανόδου, ενώ το 1702 λαμβάνει και τον τίτλο του Ιππότη του Τάγματος των Λατράνων (Chevalier de l’Ordre de Latran). Ο τίτλος του βασιλικού μουσικού (ordinaire de la musique de la chambre du Roi) ήρθε το 1712· τα καθήκοντά του περιελάμβαναν μιαν εβδομαδιαία συναυλία, που είχε συνήθως τη μορφή σουίτας για βιολί, βιόλα ντα γκάμπα, όμποε, φαγκότο και τσέμπαλο, του οποίου ήταν και εμπνευσμένος ερμηνευτής. Το 1717, διαδέχτηκε τον Ντ'Ανγκλεμπέρ (D'Anglebert) ως βασιλικός τσεμπαλίστας, ενώ παράλληλα είχε ήδη αρχίσει να επεκτείνει την εκδοτική του δραστηριότητα. Το 1713, εκδίδει το πρώτο βιβλίο για τσέμπαλο και τα επόμενα χρόνια ακολουθούν και τα υπόλοιπα. Ανάμεσα στα έργα αυτά, εμφανίζονται και τα περίφημα Leçons de tenébres· δυστυχώς, μόνο τρία από τα συνολικά εννέα σώζονται, δείγμα εξαίρετης γραφής για φωνή και συνεχές βάσιμο.

Με το θάνατο του Λουδοβίκου το 1715 τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν. Ο Κουπρέν έβρισκε υπερβολικά ανάλαφρη την ατμόσφαιρα στην Αυλή, ωστόσο συνέχισε τα καθήκοντά του. Το 1723, η κατάσταση της υγείας του άρχισε να χειροτερεύει, αναγκάζοντάς τον να ζητήσει τη βοήθεια του ανιψιού του, Νικολά, και εν τέλει να του παραδώσει τη θέση του οργανίστα στην εκκλησία του Saint-Gervais. Μάλιστα, στον πρόλογο της έκδοσης του τέταρτου βιβλίου για τσέμπαλο το 1728, ο ίδιος ο Κουπρέν αναφέρεται στη φθίνουσα κατάσταση της υγείας του. Τελικά, τρία χρόνια αργότερα, παραιτήθηκε από τα αυλικά του καθήκοντα και προώθησε την κόρη του Μαργκερίτ-Αντουανέτ, η οποία και ανέλαβε τη θέση της αυλικής τσεμπαλίστριας το 1736.

Ο Κουπρέν πέθανε στις 11 Σεπτεμβρίου 1733. Το όνομά του ήταν ήδη γνωστό όχι μόνο στη Γαλλία, αλλά και στην Ιταλία και τη Γερμανία. Ο σεβασμός που ενέπνεε σε πολλούς συνθέτες και μουσικούς είναι εμφανής σε πολλά κείμενα της εποχής. Δεν είναι γνωστό αν το προσωνύμιο «Μέγας», του είχε αποδοθεί όσο ήταν εν ζωή· πάντως, σε κείμενο του 1780 που υπογράφει ο La Borde, αναφέρεται η φράση "François Couperin, surnommé le grand". Η αλληλογραφία που φημολογείται ότι ο Κουπρέν διατηρούσε με τον Μπαχ δεν βρέθηκε ποτέ. Ωστόσο, ο Γερμανός συνθέτης κατείχε παρτιτούρες του Κουπρέν και η επιρροή είναι εμφανής σε ορισμένα έργα του, τόσο σολιστικά όσο και ορχηστρικά.

Το όνομα του Κουπρέν είχε ξεχαστεί μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν το 1888, ο Μπραμς, σε συνεργασία με τον Friedrich Chrysander, επιμελήθηκε την πρώτη ολοκληρωμένη έκδοση των έργων του. Τα έργα του Κουπρέν επηρέασαν αρχικά τον Ρίχαρντ Στράους, τον Κλωντ Ντεμπυσσύ, αλλά και τον Μωρίς Ραβέλ, ο οποίος έγραψε προς τιμή του το έργο "Le tombeau de Couperin" («Ο τάφος του Κουπρέν»). Το 1932, αρχίζει μια πιο συστηματική μελέτη του έργου του, φτάνοντας στη δεκαετία του 1980, με τις αναθεωρημένες και πιο «αυθεντικές» εκδόσεις των Davitt Moroney και Kenneth Gilbert.

Ο Κουπρέν επηρεάστηκε σημαντικά από τον Ιταλό συνθέτη και βιολονίστα Αρκάντζελο Κορέλλι, πατέρα της τριο-σονάτας, την οποία ο Κουπρέν εισήγαγε στη Γαλλία με τον όρο sonate en trio, καθιερώνοντάς την με το αριστουργηματικό «Παρνασσός ή Η Αποθέωση του Κορέλλι» ("Le Parnasse ou L'apothéose de Corelli"). Στο έργο αυτό διαφαίνεται η συνύφανση του γαλλικού με το ιταλικό ύφος, ιδιαιτέρως δε σε μια σειρά κομματιών που ονόμασε "Les goûts réunis".

Το πιο γνωστό παιδαγωγικό βιβλίο του Κουπρέν είναι το "L'art de toucher le clavecin" (1716), έργο το οποίο φαίνεται ότι επηρέασε τον Μπαχ. Ο Κουπρέν εξέδωσε τέσσερεις τόμους με μουσική για τσέμπαλο (Παρίσι 1713, 1717, 1722 και 1730), στους οποίους περιέχονται περισσότερα από 230 αυτοτελή κομμάτια. Τα περισσότερα από αυτά έχουν εξαιρετικά υποβλητικούς και γραφικούς τίτλους, ενώ είναι γραμμένα σε τονικότητες που σχετίζονται με τη θεματολογία τους. Με τις τολμηρές αρμονίες και τις διάφωνες συγχορδίες τους, τα κομμάτια αυτά μοιάζουν με μινιατούρες τονικών ποιημάτων, γεγονός που προκάλεσε τον Ρίχαρντ Στράους να ενορχηστρώσει μερικά. Από τα έργα που ο Κουπρέν έγραψε για όργανο, έχει διασωθεί μόνο η συλλογή "Pièces d'orgue consistantes en deux messes" (1689). Ο συνθέτης αντλεί τη θεματολογία του από γρηγοριανούς ψαλμούς και χρησιμοποιεί τα μέλη ως μοτίβα. Η ανάπτυξη αυτού του υλικού συνυφαίνεται με μουσικές φόρμες, όπως η φούγκα και η άρια, καθώς και με τη χορευτική μουσική της περιόδου, καθιστώντας τη μουσική αυτή ένα πολύχρωμο και πολύρρυθμο παλίμψηστο.

* Εγκριτική επιστολή που απαντάται στις περισσότερες εκδόσεις της εποχής.

Πηγή: el.wikipedia.org


Alexandre Tharaud










François Couperin was the most important member of the illustrious Couperin family and was one of the leading composers of the French Baroque era. He is best known for his harpsichord works, all of which are found in the collection of more than 220 pieces entitled Pièces de clavecin, consisting of four books. His music showed the influence of Lully and incorporated elements from the Italian school. Indeed, both these sources would be acknowledged by Couperin himself in two chamber works, Apothéose de Corelli (1724) and Apothéose de Lully (1725). Moreover, he successfully integrated the French and Italian styles in his Les goût réunis ou nouveaux concerts (1724), a collection of chamber compositions for unspecified instruments. Many of his works were lost to posterity, as none of his original manuscripts has survived.

Couperin was born in Paris on November 10, 1668. His father, Charles, was an organist, and young François' early musical training probably came from him. Only child François and his mother were reasonably well cared for following Charles' death (probably in 1679), in part because of the kindness of Jacques Thomelin, organist at Saint-Jacques de la Boucherie, who looked after the young boy and instructed him in music.

Couperin became the organist at Saint-Gervais at age 17. In 1689, four years later, he married Marie-Anne Ansault, daughter of a wine merchant who had many relatives in other business endeavors. The following year, he published his so-called "organ masses," known as Pièces d'orgue, comprising two masses (Messe des Paroisses and Messe des Couvents) and several smaller pieces.

It was around this time that the composer came under the sway of the Italian school. He would display this influence in several chamber works he wrote in 1692 that he called sonades, a name that is a Gallic version of "sonata".

On December 26, 1693, Couperin was appointed organist at the Royal Chapel by King Louis XIV, sharing the post with Buterne, Nivers, and Lebègue, and performing his duties only in the first quarter of each year. He maintained his position at Saint-Gervais for the other three-quarters of the year. He also taught the Duke of Burgundy on harpsichord and six other princes and princesses. The composer would later write an important treatise on playing the harpsichord entitled, L'Art de toucher le clavecin.

Couperin wrote a fair amount of sacred non-liturgical vocal music for the Royal Chapel. Beginning around 1697, he wrote a series of motets, completed in 1702. They include Motet Saint-Barthélemy, Motet de Sainte-Anne, and Motet de Saint-Augustin.

In the early part of the eighteenth century, Couperin began composing a large number of works for the harpsichord, which would appear in the Premier Livre from the Pièces de clavecin in 1713. The Second Book was published in 1717, and the final two came in 1722 and 1730.

There is evidence that Couperin also found time for concerts in the early part of the eighteenth century in Versailles and other nearby locales. Actually, relatively is known about Couperin's life from about 1700 onward. There is record of his renting a country home in 1710 at Saint-Germain-en-Laye, confirming the view he was financially secure. In 1719, Couperin became harpsichordist to King Louis XV, a position he most probably had held in all but title for a number of years. By this time, he was recognized as the leading composer in France and the greatest exponent of organ and harpsichord teaching as well. Couperin died on September 11, 1733.

Source: Robert Cummings (allmusic.com)


Alexandre Tharaud














Δείτε επίσης – See also

Alexandre Tharaud plays Erik Satie – Part II: Duos (Audio video)

Alexandre Tharaud plays Erik Satie – Part I: Solo (Audio video)

Alexandre Tharaud – Part I | All the posts

No comments:

Post a Comment