George Li

George Li
George Li (b. 1995), pianist – Second Prize (XV International Tchaikovsky Competition, 2015)

Tuesday, May 02, 2017

Προπαγανδίζουν απόψεις κατά των εκλογών και καταγγέλλουν τη «μιζέρια της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας» οι διοργανωτές της Documenta 14

Ο Δήμαρχος Αθηναίων Γιώργος Καμίνης,
ο Paul B. Preciado, Επιμελητής Προγράμματος Δημοσίων Δράσεων Documenta 14,
και ο Adam Szymczyk, Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Documenta 14.
Φωτογραφία: Στάθης Μαμαλάκης




















Σε μια δύσκολη για την Ελλάδα συγκυρία, χωρίς φως στο τούνελ του χρέους και ανάμεσα στις συμπληγάδες Schäuble / ΔΝΤ, οι φιλότεχνοι, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) και 40 χώροι της Αθήνας υποδέχτηκαν τη Γερμανική Documenta 14 του Kassel, μια από τις σημαντικότερες διοργανώσεις σύγχρονης τέχνης. Τίτλος: «Μαθαίνοντας από την Αθήνα». 160 καλλιτέχνες, εκ των οποίων 15 Έλληνες, πολλές performances και δρώμενα, μια νέα κατοχή τέχνης στην πόλη που θα κρατήσει μήνες. [...]

Στη συνάντηση του με τον Αλέξη Τσίπρα ο Γερμανός πρόεδρος Frank-Walter Steinmeier δήλωσε: «Η παρουσία μου εδώ είναι ένα μήνυμα ότι οι ελληνογερμανικές σχέσεις είναι ευρύτερες απ' ό,τι συζητείται δημοσίως. Η έκθεση Documenta 14 θα μας δώσει την ευκαιρία να δούμε τα πράγματα από μια άλλη γωνία, μια φρέσκια και διαφορετική οπτική». Άλλοι όμως δεν βλέπουν τόσο καλοπροαίρετα τη χειρονομία φιλίας των Γερμανών και απαντούν: «Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας». Μιλάνε για πολιτισμική αποικιοκρατία, για προτεκτοράτο, για προσπάθεια διασκέδασης των εντυπώσεων από την οικονομική ασφυξία στην οποία μας οδήγησε η Γερμανία ενώ οι πολιτιστικοί συσχετισμοί στην Αθήνα αλλάζουν άρδην καθώς η Documenta των 70 εκατομμυρίων ευρώ ήρθε εδώ για να μείνει σύμφωνα με δηλώσεις της. Ακόμα και το ίδιο το Spiegel παραδέχεται ότι «η φετινή διοργάνωση εξακολουθεί να πατάει πάνω σ ένα κλισέ, από το οποίο στην πραγματικότητα θέλει να επωφεληθεί η Γερμανική Documenta και όχι μόνο σε καλλιτεχνικό επίπεδο. Το κλισέ αυτό δεν είναι άλλο από τη στερεοτυπική προβολή της ρημαγμένης Ελλάδας της κρίσης».

Για να δούμε λοιπόν: Τι μηνύματα δίνει η Documenta; Με τι κυρίως ασχολείται; Με ποια διαδικασία επέλεξε τη συμμετοχή Ελλήνων καλλιτεχνών; Έχει πολιτικές απόψεις και ποιες; Ποιες δηλώσεις της προκάλεσαν σάλο; Τι απάντησε; Θέλει όντως να μάθει από την Αθήνα; Και τι θα ήθελε η Αθήνα να της πει αλλά δεν τολμά; Ποιες οι αντιδράσεις αλλά και ποια τα πιθανά οφέλη; Τι στίγμα έχει δώσει ως σήμερα η πεντάμηνη παρουσίαση events, performances κλπ; Πώς αντιδρούν το κοινό, οι καλλιτέχνες, οι γκαλερί, οι curators, οι νέοι;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η Αθήνα είδε αρχικά πολύ θετικά το γεγονός ότι μια μεγάλη διοργάνωση, καθοριστική για τις τάσεις αλλά και τη διεθνή πρωτοπορία της τέχνης τη διάλεξε ως τόπο συμπαρουσίασης. Θα αποτελούσε αν μη τι άλλο μια προσοδοφόρα καλοκαιρινή τουριστική ατραξιόν αλλά και θα «μας» έβαζε στον περιβόητο πολιτισμικό «χάρτη της Ευρώπης». Ο Πολωνός καλλιτεχνικός διευθυντής της Documenta 14, Adam Szymczyk θεώρησε σκόπιμο να στρέψει την καλλιτεχνική προσοχή του κόσμου στην Αθήνα, την πρωτεύουσα μιας χώρας που «κινδύνευε τότε με Grexit και ολική καταστροφή». Το θέμα «Αθήνα υπό κατάρρευση» ήταν το πιο πετυχημένο θέμα έκθεσης. [...]


Οι λεσβίες και πρώην πορνοστάρ Beth Stephens και Annie Sprinkle·
στο μέσον, η Beatriz Preciado η οποία άλλαξε κι έγινε Paul Preciado





















Τα «ατοπήματα» του Preciado

Ο Szymczyk διηύθυνε την Berlin Biennale το 2008 και είναι ο επιμελητής της Kunsthalle Basel. Μέχρι τώρα «έκανε καλές αλλά συμβατικές εκθέσεις» όπως λέει η Γερμανίδα καθηγήτρια πάνω σε θέματα Documenta, ιστορικός τέχνης Dorothea von Hantelmann που τον προέτρεψε να πειραματιστεί. Κι αυτός φαίνεται πως την άκουσε. Τις εκδηλώσεις του πρώτου πεντάμηνου ανέθεσε σε έναν θεωρητικό του queer κινήματος τον Paul B. Preciado – συγκεκριμένα την Beatriz Preciado που μετέτρεψε σταδιακά τον εαυτό της σε άντρα, τον Paul B. Preciado – που ανέλαβε το δημόσιο πρόγραμμα των εκδηλώσεων.

Στις 15 Σεπτεμβρίου 2016 ο Preciado ανακοινώνει πως ο κύριος όγκος των εκδηλώσεων θα γίνει στον εκθεσιακό χώρο του ΕΑΤ-ΕΣΑ στο Πάρκο Ελευθερίας, και θα αποτελέσει την επονομαζόμενη «Βουλή των Σωμάτων» που θα περιλαμβάνει «34 ασκήσεις Ελευθερίας». Ταυτοχρόνως στα δελτία Τύπου που διανέμονται αναφέρεται πως «οι queer και οι εργάτες της πορνό βιομηχανίας αποτελούν το νέο προλεταριάτο». Γίνεται επίσης αναφορά σε θεωρίες κατάργησης του νεοφιλελευθερισμού, αυτενέργειας πολιτών, κατάργησης της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, επιστροφή στον Foucault, θεωρίες αποδόμησης του '80 κλπ». Ακολουθούν δράσεις λογοτεχνικές και κοινωνικές καθώς και συνεργασίες με διαφόρους καλλιτέχνες.


Κοσμικές Αθηναίες φωτογραφίζονται δίπλα σε πόδι με πλαστική παντόφλα
(Documenta 14, Πάρκο Ελευθερίας)

















O δήμαρχος Αθηναίων Καμίνης, ο Preciado κι ο Szymczyk

Το «μυημένο κοινό» παρακολουθεί συζητήσεις επί παντός στο ΕΑΤ- ΕΣΑ (που θεωρείται από τον Preciado "trendy" καθώς φιλοξένησε βασανισμούς επί χούντας) αλλά κάποιοι συγγενείς των βασανισμένων αρχίζουν να φτάνουν στα όριά τους όταν γίνεται εκεί performance με διάσημες λεσβίες πρώην πορνοστάρ (Beth Stephens και Annie Sprinkle) που προτείνουν το ecosexualism κι ερωτοτροπούν με φυτά σε γλάστρες.Το ίδιο ζεύγος θα ξανακάνει performance στο ΕΜΣΤ. Ο τίτλος είναι "Cuddling Athens".

Ο Preciado αρχίζει να προκαλεί. Κάνει δηλώσεις στη δημοσιογράφο Luna Svarrer κατηγορώντας την Ελλάδα ότι της λείπει δημοκρατία (!) ενοχλημένος από κάποιες ελληνικές εφημερίδες που άσκησαν κριτική στην Documenta: "They moved us directly to the political pages or even to the frontpage, in order to criticise us, because we were speaking about dictatorship or criticising democracy. I mean, hello, we are in Greece, democracy is not exactly blooming".

Παράλληλα, στο διαδικτυακό περιοδικό Sleek η υπεύθυνη του γραφείου της Documenta 14 στην Αθήνα, Μαρίνα Φωκίδη, απαξιώνει ευθέως την ελληνική κυβερνητική πολιτική για απουσία υποστήριξης στη σύγχρονη τέχνη: "In the absence of State support and strategy for the contemporary culture, and in the absence of a strong public institution for contemporary art, like a museum, Greek artists were struggling to communicate their ideas. Greek artists have been somewhat unknown in the international scene, but not rightly so".

Ρωτήσαμε τον Adam Szymczyk στη συνέντευξη Τύπου αν συμμερίζεται τις παραπάνω απόψεις και πώς στοιχειοθετεί την «έλλειψη δημοκρατίας στην Ελλάδα». Προσπάθησε να επανορθώσει, απολογούμενος ουσιαστικά στη Λυδία Κονιόρδου που ήταν παρούσα και στη διευθύντρια του ΕΜΣΤ. Απάντησε ότι δεν θέλουν να προσβάλλουν την ελληνική κυβέρνηση που προσπαθεί παρά τα λίγα οικονομικά μέσα να βοηθήσει κι ότι την έλλειψη δημοκρατίας δεν την εννοούν κυριολεκτικά αλλά ως ώθηση συμμετοχικότητας του πολίτη. Έτερος απαντώντας στο ερώτημά μου, διευκρίνισε ότι η Documenta δεν έχει ενιαία άποψη, δίνοντας την εντύπωση ότι ο Szymczyk δεν ελέγχει την ομάδα του.

Κάτι που επαληθεύεται δυστυχώς στο περιοδικό South – που δημιούργησε η Φωκίδη και χρησιμοποιεί η Documenta – όπου προπαγανδίζονται απόψεις κατά των εκλογών και καταγγέλεται η «μιζέρια της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας» χωρίς να προτείνεται εναλλακτική.

Οι θεωρητικές αναφορές της Documenta στον Νότο, σε «αυτόχθονες» καλλιτέχνες, το γενικότερο κλίμα καλλιτεχνών που έρχονται και τραβάνε φωτογραφίες με τους πρόσφυγες στα νησιά για να τις μοστράρουν στο εξωτερικό, η αδυναμία της Documenta να καταλάβει και να σεβαστεί την ευάλωτη ελληνική κατάσταση και η πολιτική της τοποθέτηση κάνουν τους Έλληνες ακόμη πιο καχύποπτους.

Οι επιλογές του Preciado τους κάνει να αισθάνονται ότι η Documenta έρχεται να τους διδάξει για τη χούντα, δηλαδή την Ιστορία τους, την οποία ασφαλώς γνωρίζουν πολύ καλύτερα οι ίδιοι. Πολλοί είχαν συγγενείς που μαρτύρησαν στο ΕΑΤ-ΕΣΑ. Επίσης δεν καταλαβαίνουν γιατί το 1967 ενδιαφέρει τόσο την Documenta αλλά δεν πάει 20 χρόνια πιο πίσω όταν οι Γερμανοί ναζί κατέσφαξαν χιλιάδες άμαχους Έλληνες που αντιστάθηκαν ηρωικά. Κι ενώ για παράδειγμα στη συνέντευξη τύπου τίμησαν μια επέτειο δολοφονιών από νεοναζί στην Ευρώπη, δεν γνώριζαν ότι την ίδια μέρα ήταν επέτειος από την εισβολή των ναζί στην Ελλάδα το 1941, κάτι που υπενθύμισα πριν ρωτήσω για τις δηλώσεις των επιμελητών. [...]


Μια 75χρονη ανισόρροπη Αργεντινή, η Marta Minujín,
ισχυρίζεται ότι αυτό που παρουσιάζει εδώ είναι μια ρεπλίκα της Ακρόπολης


















Αντιδράσεις για την Documenta

[...] Φυσικά οι Έλληνες καταλαβαίνουν πολύ καλά γιατί ενώ η Documenta καταδικάζει τον νεοφιλελευθερισμό, δεν λέει λέξη για τη σημερινή νεοφιλελεύθερη ασφυκτική πίεση της Γερμανίας στην Ελλάδα που απειλήθηκε ανοιχτά από τον Schäuble με Grexit, ούτε αναφέρεται στον οικονομικό πόλεμο που ζει η Ελλάδα, στο ξεπούλημα των αεροδρομίων της σε γερμανικές εταιρίες ή την υπόθεση Siemens...

Ο Γιάννης Βαρουφάκης δηλώνει ευθαρσώς πως πρόκειται για έναν «τουρισμό σε χώρες σε κρίση, που θυμίζει την εποχή που διάφοροι πλούσιοι Αμερικανοί πήγαιναν στις Αφρικανικές χώρες για σαφάρι αλλά και για να επιδείξουν τις ανθρωπιστικές τους τάσεις».

Οι νεότεροι καλλιτέχνες αρχίζουν να μιλάνε για πολιτισμικό καπιταλισμό και πολιτισμική αποικιοκρατία, ο Κωστής Σταφυλάκης της Biennale Αθήνας μιλάει ξεκάθαρα για σωβινισμό και άλλοι για διάθεση να εξωτικοποιηθεί η ελληνική εικαστική σκηνή. Εμφανίζεται ένα γκράφιτι που λέει «Αρνούμαι να εξωτικοποιηθώ για να αυξήσω το πολιτισμικό σας κεφάλαιο».

[...] Παράλληλα, η έμφαση στη θολή διανόηση των απέραντων συζητήσεων που διοργανώνει η Documenta αφενός δίνει την αίσθηση ότι αποκλείει ένα ευρύ κοινό, δηλαδή αναφέρεται σε μια ελίτ και όχι σε όλους, αφετέρου αναδίδει έναν διδακτισμό που δεν δηλώνει πάντως πως ήρθε για να μάθει...

















Οι «κακουχίες» της Ακρόπολης

Λίγο αργότερα, η Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία αναφέρει πως δεν ενέκρινε αίτημα της Documenta να κάνουν ως event τον γύρο της Ακρόπολης με άλογα πόνι, με στόχο να αναπαραστήσουν τις καβαλαρίες που αναπαριστά η Ζωφόρος του Παρθενώνα! Τους το επιτρέπει με κανονικά άλογα διότι οι διαστάσεις των αλόγων της Ζωφόρου κάθε άλλο παρά μαρτυρούν πως επρόκειτο για πόνι όπως ισχυρίζεται η Documenta! Επίσης δεν ήταν καβαλαρίες αλλά τελετουργικές εκδηλώσεις. Αν θεωρήσουμε ότι δεν γνώριζαν, τότε πώς ισχυρίστηκαν κάτι τέτοιο για ένα από τα γνωστότερα μνημεία του διεθνούς πολιτισμού;

Δυστυχώς δεν ήταν μόνο αυτή η πρόκληση με την Ακρόπολη, με την οποία έχει αδυναμία ίσως η Γερμανία από τότε που μας πρότεινε στο εξώφυλλο του Spiegel να την πουλήσουμε!

Η 75χρονη Αργεντινή Marta Minujín αποφάσισε να κάνει μια ρεπλίκα της Ακρόπολης στο ίδιο μέγεθος με αυτήν από απαγορευμένα βιβλία. Παρουσίασε λοιπόν μια μακέτα της «Ακρόπολης» όπου οι κολόνες έχουν άσχετο αριθμό και η Ζωφόρος ισούται με το ύψος της κολόνας! Όσο για τα απαγορευμένα βιβλία στα οποία αναφέρεται, ενδεικτικά μόνο ένα από αυτά είναι το βιβλίο μιας άγνωστης Ρωσίδας η οποία κατηγορεί τον πρόεδρο Πούτιν για τη... δολοφονία της!

[...] Εν τω μεταξύ στα social media έχει ήδη αρχίσει η καζούρα, ειδικά από τους νέους καλλιτέχνες που νιώθουν αποκλεισμένοι αλλά σχολιάζουν ειρωνικά τα ευτράπελα της Documenta, μιλώντας για πολιτιστική αποικιοκρατία και πολιτιστικό ιμπεριαλισμό. [...]

Κείμενο: Βασιλίκα Σαριλάκη (tvxs.gr). Δημοσιεύτηκε στις 9 Απριλίου 2017, με τίτλο «Documenta 14: Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας;»

Επιλογή φωτογραφιών και λεζάντες: Faces of Classical Music


Δεν έχουν τέλος οι προκλήσεις της Documenta 14.
Στη φωτογραφία, «έργο» του Αφρικανού καραγκιόζη Aboubakar Fofana
(54 πρόβατα βαμμένα λουλακί, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών).




















Δείτε επίσης / See also

Documenta 14 faces deficit of €7 million – The state saved the quinquennial at the eleventh hour

Και οι νεκροί εξεγείρονται κατά της Documenta 14 στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών, δηλώνοντας «Ούτε στον τάφο δεν μπορείς να ησυχάσεις πια, γαμώ τον πολιτι(ζ)μό μας, γαμώ!»

Documenta 14: Το Κτήνος αποθρασύνεται – Γράφει η Ζωή Κωνσταντοπούλου


No comments:

Post a Comment