Gil Shaham

Gil Shaham
Gil Shaham, violinist

Friday, October 12, 2018

Markella Hatziano: Painting with notes and colour – Interview by Kosmas Vidos, the uncut version | Μαρκέλλα Χατζιάνο: Ζωγραφίζοντας με νότες και με χρώμα – Συνέντευξη στον Κοσμά Βίδο, χωρίς περικοπές

I choose to remain constantly in the light, feeling the existence of the darkness...

Painting with notes and colour: Markella Hatziano's interview by Kosmas Vidos (Νewspaper «To Vima», Sunday, October 7, 2018), the uncut version.

Kosmas Vidos: I do not wish to begin from the music, from the opera, the field that everyone knows you, but from another artistic activity that is not known to many. You paint. How did it occur? Is it something new?

Markella Hatziano: It came about in the most natural way, like a need you cannot ignore. A blending of life experiences that seek to be expressed through freedom of colors and movement without boundaries and perimeters. I would say that I came upon painting, in an early form naturally, almost at the age of 12. At the same time as I began my music studies in classical singing at the National Conservatory. Both of them have coexisted and have been walking together since then.

KV: Your paintings have been influenced by Pollock, a "strange" and "difficult" painter. What brought you near his artwork? What do you wish to express through them? What need created them?

MH: I saw my inner desire to create as an endless study and concurrently as a way of expression without analysis. Adoring since childhood all expressions of art, I was "walking" familiar paths, painting still life and landscapes. I had the sense though that my personal relationship with the canvas was highly cerebral and, I would even say, selfish. Seeing it now from a distance, the willingness to create a "specific subject", recognizable, came to a dead end when I realized that I was in search of a differrent, almost an absolute freedom of expression, just like I was always doing with my voice.

Flipping through an abstract art book one afternoon, stopped at the four Jackson Pollock's works hosted on its pages. At that moment I could sense a taste of freedom through the irregular flow of his few colors on the canvas. I would say that I was inspired in terms of the movement that was being communicated through his work and the energetic transfer of the painter's experiences I was receiving.

You are asking me what do I wish to say through my paintings. No matter how emotionally charged I might be feeling (before I enter the atelier) I choose to leave the negative emotions outside, keeping only my universal love for people, life and our planet. I desire my paintings to inspire feelings of harmony, love, oceans of communication of the heart and the senses. The natural consequence is to ask the viewers to touch the artworks. Crafted on wood, which holds an energy of inconceivable power, with infinite layers of unmixed acrylic paints, they create embossed surfaces that long for the touch, the joining.

KV: You had a solo exhibition in the US. Will there be another? I mean, do you continue to paint and intend to keep on painting? Are you planning to exhibit in Greece?

MH: Yes, this exhibition was quite pioneering and emotionally moving when it came to the viewers'-listeners' reactions. The exhibition lasted for two months and was accompanied by my recorded musical performances, recitals and concert work. During the opening of the exhibition a short live recital was given. It is my wish to share my artwork and exhibit in Greece. Music and visual arts were always going hand in hand for me. Now more than ever.

KV: And your singing? You have made a very important international career which at a certain moment you have interrupted and virtually withdrew from it. It was, I assume, your own decision, since you were in demand by all the grand theaters. Really, why did you stop?

MH: Oh... the singing and the career, a unique life relationship. Just thinking about your question, the rhythm of my heart changes... even more so if I am to respond to you.

Travelling 10 months per year for a significant number of years and for about 12 years with my beloved daughter Alexandra, there came a certain moment when I felt I had to make a decision about what was the most important for both of us at that time. To continue my fast-paced career which was running an excellent course and keep Alexandra living in this interesting way of life which was rich in experiences, though not always appropriate for her age, her needs as a child and later on as a teenager, or put a halt to my artistic career for sometime and be able to offer her some years of different stability?

Since I was very young I believed that motherhood was a unique and incomparable life goal. It is a sacred gift, to be given the opportunity to raise and take care of a child. The gift was even greater as Alexandra was adopted an hour after her birth. So when she reached about the age of 12 years, I stopped my career. Within a few days I made five enemies. The five agents who have represented me worldwide for a considerable length of time. It was my own conscious decision, with a start and a finish date. And I continue...

KV: You 've raised a family and built a career, so you are the most appropriate to answer me: Are they compatible in the end? Or does one or the other have to be sacrificed?

MH: For artists with an international career the combination of those two is extremely difficult to impossible. During the first period of my personal life I would say I've been favored, until my recent divorce. Naturally, I would also say that there are always beautiful exceptions, though usually the sacrifice of one for the survival of the other seems inevitable.

KV: You haven't sung for a long time but you have made some private recordings which you have presented on Facebook. It was like you were stating that although you were not performing in public, singing was always part of your life. Have you been daily singing and exercising your voice all these years? How significantly important is singing to you?

MH: Yes... it was a journey of exploring different ways of expression. A vocal and expressive experimentation began. Of course it didn't always meet my expectations and inner world... I surrendered myself for a while to the desires and recommendations of people who at the time had my trust. Some recordings have been created which I remember with a smile and others which I have already forgotten... and once again I smile. I felt like a creator who, through experiments and ineffective efforts, was discovering my particular strengths. Various private recordings... yes... possibly that's what I would call them. With calmness and positivity I lived away from the stage and my beloved audience, though nothing could stop the development of my voice through more unwonted paths thereafter, that led me to a clear recognition of my mission as a singer, which was and is the human communication.

I've been exercising the voice without restrictive boundaries. I silenced my busy mind, which was placing limits and was creating illusions as to what was musically "reachable". I developed the voice with the same freedom that I create my abstract paintings. Without borders, without labels like mezzo, soprano, classical singer, art singer, musical singer. Separations ceased to exist and although I made mistakes experimenting, through them I discovered other forces and sensitivities. As to how important it is for me to sing... I would say, as important as to feel the joy of life every single moment, and to be able to share it. Voice is the channel of a direct energetic union with people and nature.

KV: You mainly have served the classical repertoire, your works of art however are "children" of a very modern perspective. What is their connection? I can't hide from you that viewing one of your paintings and listening to one of your arias, I'm under the impression that one artist has created the painting and some other is singing the aria.

MH: If the works of art are, as you say, "children" of a very modern perspective, my answer lies in your question. Although I have sung and sing mainly the classical repertoire, my "position" is constantly adapting to the present moment. I interprete the classical repertoire in the same way that I create my artwork, with a new perspective, always present-day. The works of art also "hold" the energy of centuries and other eras. The composition of the supposedly two different worlds can be beautifully bridged by accepting the present moment as it unfolds. We create separations... which are actually nonexistent. These co-occurrences lead us to unexplored places, full of surprises.

KV: In your career you've also sung more modern compositions such as Vangelis Papathanassiou's works. Serving this genre as a classical singer, what do you like about this kind of "experiments"? Would you sing again modern, even easy listening music?

MH: Of course... I sang contemporary / modern composers since the early years of my career. I considered and continue to consider modern compositions for example the works of Manolis Kalomiris. Among them, the Symphony No.2 "Of the good and innocent people" which I interpreted at the Odeon of Herodes Atticus being rather young. There are composers that cannot easily become old-time. The way they composed remains timeless and always fresh. In the same way I am watchful on the evolution of my voice. "Cleansing it" from past memories, deterioration over time and the "repetition" of what we consider "conquered". The voice as an instrument changes color and the rendering fills with mannerisms. We find timelessness in the voice, no matter how much this seems strange.

The fact that I collaborated with Vangelis in a time when I was perhaps more devoted to the classical repertoire, while he was composing New Age, confirmed anew that there were no separations, boundaries and borders in Art. What we created years ago through our artistic coexistence was pioneering, modern and continues to be. The experiment is that, by possessing the vocal technique, I decided to surrender to the instinctive freedom of interpretation. That's what I like and fascinates me. Without any doubt I wish to interpret what offers the experience of unparalleled vocal expression without limits, in coexistence with the melodic line that roots in the strong expressive emotion.

KV: Among such "experiments" that you bravely did, is included there was also the song "Greece" that you uploaded on YouTube in the beginning of the crisis with the desire, I assume, to share a word of support, to express your feelings for Greece, your birth place that you love. There were those who ironically criticized your act. Were you bothered?

MH: How well you are describing what held a space of substantial dimensions in me then. I wanted to express my ample support from afar for my compatriots and my mother country. But perhaps I didn't choose the right way. Once the artist decides to create something and to release it to the public, it's only to be expected that there will be different and, in this case, negative opinions. I wasn't aware that "Greece" had been ironically used and criticized so heavily. A dear friend from Athens brought the matter to my attention. I remained silent for a long time and then, having "lived" the experience, I proceeded onwards. No, I was not bothered. I believe in the freedom of opinion and expression. It's been an excellent personal lesson.

KV: Further to the previous question, you have lived and live in a difficult and harsh, competitive but also full of pettinesses occupational field, the world of classical singing. Also as you are very well aware, even the sympathetic community of the music lovers, the public at large, can be very tough. How easily can you handle these situations without allowing them to wear you down?

MH: We create our own space in that very field and we choose to infuse it either with positivity or negativity. Everything grows out of our personal approach. Since the beginning of my musical studies at the age of 12 at the Greek National Conservatory, I was able to sense the beauty and the challenges this specific field was holding.

I do not believe that I identified myself with the negative side of my profession, except for 2-3 times that I had no other choice, as in the case of my serious conflict with Lorin Maazel. It is a world full of narcissism, vulnerability, insecurities, selfishness, competition and illusions. On the other pan of the balance scale though there is this tremendous need for communication, offer, sharing, expression. The intuition that we are transporting channels of rich emotions through our voice and speech allows us to practice our metaphysical skills that cannot be easily described. And at the same time there's the ackowledge that, though we seem strong, a negative word is enough to weaken and perturb us for a long time. I choose to remain constantly in the light, feeling the existence of the darkness... I refuse since I was a child to "infect" the gift that I was given. My singing voice exists not to compliment myself on how well I can sing, but to be used lovingly in the service of communication andexpression of human emotions.

KV: Which are you regarding to be the artist's mission in the modern world? Is there a mission? Are we here to leave something? And if so, of which nature would you like your personal offer to be?

MH: I would like to believe that an artist's mission is to keep the planet in balance, feeding and supporting it through creativity, positivity, harmony, brightness and optimism. A mission interwoven with the simple, essential naturalness of life. Our mission might be also the self-awareness and awakening of our consciousness. Whether we leave something or not after our passing, I do not think is of great importance. If artistic creation happened without self-interest and with the intention of offering through human communication, then maybe something remains... Perhaps what I share with you contains naivety and idealization but I wish to continue to sing and express myself through a powerful instinct now, with freedom and an inexhaustible desire to share, always at the forefront!

KV: Would you come back to your singing? Would you start to live again in the rhythm you lived at the times you were travelling from theater to theater? Or do you now have other priorities and other plans? Really, what are your plans for the future? What would you like to do? What are you dreaming of?

MH: I enjoy tremendously the way you are concluding your lengthy question! Yes, I constantly dream, sing and paint with my vocal chords, with my soul, my heart, my thinking. Nonstop I envisage and desire my communication with my audience. To inspire and be inspired by modern composers who share the same powerful dream. There is no room and no time to think about the demanding, intense and full of tensions rhythms of a life I know so well. When there is a natural flow of life and creation, the rhythm become part of the "musical phrase" and the coexistence seems remarkably harmonious. I wish to collaborate with Greek musicians on the creation of concerts, part of the profits of which would be used for charitable purposes, and not only.

KV: You hadn't been to Greece for a long time. How did you find her? Did she please or disappoint you? After living for so many years in a quite isolated area of the United States would you return back here again?

MH: Maybe someday I will write my story... Indeed, when I think of the number of years I've been away from the place I was born, I wonder how I managed. I never ceased to carry Greece inside of me in endless ways. The house I left had elements in its interior architecture inspired by Greece. Doric columns and a blue ceiling. The blue of the Greek islands dominated my life. The food and sweets that I cooked with my mother since I was a child. And the unique Greek hospitality that nothing in the world can be compared with! Treating people to food is part of our daily life, the hugs and double-cheek kisses. Our traditional dances, ethnic costumes, the revolutionary soul that usually puts us to trouble. The boldness we carry from our ancestral culture!

I know now first-hand how much the economic crisis has changed our rhythms. It have planted doubts about the values of others and our own... Nevertheless, on my recent visit I felt a boost, an optimism, even through the dramatic expressions and words of the people.This is because the Greeks do not remain too long in the depths. They rise and stare at the sun without wasting too much time. Wise men would say "my best teacher is my worst enemy". In this case, what we have been through and still dealing with, will bring us to the light sooner or later... Greece could never disappoint me. She is part of me and I am part of her. I always embraced her and I will continue to do so. My daughter is studying music at a university in the U.S. and is at an age of independence. Now I would love to spend a fair amount of time in Greece.

KV: Your daughter is a musician, a violinist. Knowing well the world in which she will be called to live and perform, what would you advise her? Do you fear that she might make the same mistakes you did? Have you ever thought "it would be best if she didn't get mixed up with this very world"?

MH: Alexandra lived most of her years very close to the orchestras and the stage. Now the time has come for her to find her place not only close to them but to be an active musician in them. I cannot advise her, because the "journey" is her own, not mine. I speak those words with boundless love and respect for what she has created and continues to create with her devotion to music, to her violin since she was 3 years old.

Mistakes? How could she make the same mistakes? Another person, another performer, another character, another path! Whatever I choose to share with her about my own experiences, I am certain that among a thousand, two might be similar. Mistakes ar an important part of life. As I often say... All is well!

I never ever thought "it would be best if she didn’t get involved with the artistic world". As I mentioned in the beginning, we artists, being channels through our creative expressions, emotions, ideas and visions, perhaps we keep the planet in some harmony. I would probably say that all Alexandra's artistic expressions where a gift to me and I did my best to encourage and support them.

KV: To someone who would discover you now, what would you suggest to listen to or see in order to understand who Markella Hatziano is?

MH: If it is the first time that someone will hear my voice, I would say, I would suggest he listens to my next concert or performance... Yesterday is part of us, though not as important as what we are creating at the present moment. Don't you think so?

September 2018

Επιλέγω συνεχώς να μένω στο φως, αισθανόμενη την ύπαρξη του σκότους...

Ζωγραφίζοντας με νότες και με χρώμα: Συνέντευξη της Μαρκέλλας Χατζιάνο στον Κοσμά Βίδο («Το Βήμα της Κυριακής», 7 Οκτωβρίου 2018), χωρίς περικοπές.

Κοσμάς Βίδος: Δεν θέλω να ξεκινήσουμε από τη μουσική, από την όπερα, τον χώρο για τον οποίο σας γνωρίζουν όλοι, αλλά από μιαν άλλη καλλιτεχνική δραστηριότητά σας που δεν τη γνωρίζουν οι πολλοί. Ζωγραφίζετε. Πώς προέκυψε; Είναι κάτι καινούριο;

Μαρκέλλα Χατζιάνο: Προέκυψε με τον πιο φυσικό τρόπο, σαν μια ανάγκη που δεν μπορείς να αγνοήσεις. Ένας συγκερασμός εμπειριών ζωής, που αναζητούν να εκφραστούν μέσα από μιαν ελευθερία χρωμάτων και κίνησης χωρίς όρια και περιμέτρους. Θα έλεγα πως συναντήθηκα με τη ζωγραφική, σε πρώιμη φυσικά μορφή, σχεδόν από την ηλικία των δώδεκα χρόνων. Την ίδια εποχή που ξεκίνησα τις κλασικές μουσικές μου σπουδές στη μονωδία στο Εθνικό Ωδείο. Και οι δύο λοιπόν συνυπήρχαν και συμπορεύονταν από τότε.

ΚΒ: Οι πίνακές σας έχουν επιρροές από τον Πόλοκ, έναν «περίεργο» και «δύσκολο» ζωγράφο. Τι είναι αυτό που σας έφερε κοντά του; Και τι θέλετε να πείτε με αυτούς; Ποια ανάγκη τους δημιούργησε;

ΜΧ: Την επιθυμία μου να δημιουργώ την έβλεπα σαν μιαν ατελείωτη σπουδή και μαζί σαν έναν τρόπο έκφρασης χωρίς ανάλυση. Λάτρης από παιδί όλων των εκφάνσεων της τέχνης, «περπατούσα» σε πιο «οικείους δρόμους», ζωγραφίζοντας νεκρή φύση και τοπία. Ένιωθα όμως πως η σχέση μου αυτή με τον καμβά ήταν άκρως εγκεφαλική και, θα έλεγα, εγωιστική. Βλέποντάς την τώρα από απόσταση, η διάθεση να δημιουργώ «συγκεκριμένο θέμα», αναγνωρίσιμο, έφθασε σε αδιέξοδο, όταν συνειδητοποίησα πως αναζητούσα μιαν αλλιώτικη, σχεδόν απόλυτη ελευθερία έκφρασης, έτσι όπως την αναζητούσα και με τη φωνή μου.

Ξεφυλλίζοντας ένα βιβλίο για την αφηρημένη τέχνη ένα απόγευμα, σταμάτησα στα τέσσερα έργα του Τζάκσον Πόλοκ, που φιλοξενούνταν στις σελίδες του. Εκείνη τη στιγμή μπόρεσα να νιώσω μια γεύση ελευθερίας μέσα από την ακανόνιστη ροή των λίγων χρωμάτων του πάνω στον καμβά. Θα έλεγα πως εμπνεύστηκα, ως προς την κίνηση που επικοινωνούσαν τα έργα και την ενεργειακή μεταφορά των βιωμάτων του δημιουργού που εισέπραττα.

Με ρωτάτε τι θέλω να πω μέσα από τους πίνακές μου. Όσο κι αν τα δικά μου προσωπικά βιώματα είναι «φορτισμένα» (πριν μπω στο ατελιέ), διαλέγω να τα αφήνω απ' έξω, κρατώντας μόνο μια συμπαντική αγάπη για τους ανθρώπους, τη ζωή, τον πλανήτη μας. Η επιθυμία μου είναι, οι πίνακες να εμπνεύσουν συναισθήματα αρμονίας, αγάπης, ωκεανούς επικοινωνίας καρδιάς και αισθήσεων. Φυσικό επακόλουθο είναι να ζητώ από τους θεατές να αγγίξουν τα έργα. Δουλεμένα πάνω σε ξύλο, το οποίο κρατά μια δύναμη ενεργειακά ασύλληπτη, με άπειρες στρώσεις μη αναμεμειγμένων ακρυλικών χρωμάτων, δημιουργούν ανάγλυφες επιφάνειες που αποζητούν το άγγιγμα, τη συνένωση.

ΚΒ: Κάνατε μιαν έκθεση στις ΗΠΑ. Θα υπάρξει και άλλη; Εννοώ, συνεχίζετε και σκοπεύετε να συνεχίσετε να ζωγραφίζετε; Στην Ελλάδα δεν θα κάνετε καμία έκθεση;

ΜΧ: Ναι, αυτή η έκθεση ήταν αρκετά πρωτοποριακή και συγκινητική ως προς τις αντιδράσεις των θεατών-ακροατών. Η έκθεση διήρκεσε δύο μήνες και συνοδευόταν από ηχογραφημένες μουσικές παραστάσεις μου, ρεσιτάλ και κονσέρτα. Στα εγκαίνια της έκθεσης δόθηκε ένα σύντομο ζωντανό ρεσιτάλ. Θέλω πολύ να μοιραστώ τα έργα μου και να εκθέσω και στην Ελλάδα. Η μουσική και η εικαστική δημιουργία πάντα συμπορεύονταν για μένα. Ίσως τώρα περισσότερο από ποτέ.

ΚΒ: Και το τραγούδι; Κάνατε μια πολύ σημαντική διεθνή καριέρα, την οποία κάποια στιγμή διακόψατε και ουσιαστικά αποσυρθήκατε. Ήταν, υποθέτω, μια δική σας απόφαση, αφού εκείνη την εποχή σάς ζητούσαν όλα τα μεγάλα θέατρα. Αλήθεια, γιατί σταματήσατε;

ΜΧ: Ω... το τραγούδι κι η καριέρα, μια μοναδική σχέση ζωής. Και μόνο που σκέφτομαι την ερώτησή σας, αλλάζει ο ρυθμός της καρδιάς μου... Πόσο μάλλον να σας δώσω μιαν απάντηση.

Ταξιδεύοντας δέκα μήνες τον χρόνο για πολλά χρόνια και σχεδόν μια δωδεκαετία με την αγαπημένη κόρη μου Αλεξάνδρα, έφτασε κάποια στιγμή που ένιωσα πως έπρεπε να πάρω μιαν απόφαση για το τι ήταν πιο σημαντικό εκείνη την εποχή. Να συνεχίσω την καριέρα μου με τον ίδιο ρυθμό, που βρισκόταν σε μιαν εξαιρετική πορεία, και να συνεχίσει για την Αλεξάνδρα αυτός ο ενδιαφέρων τρόπος ζωής, ο πλούσιος σε εμπειρίες, όμως επίσης όχι πάντα αρμόζων για την ηλικία και τις ανάγκες της ως παιδιού κι αργότερα ως έφηβης, ή να σταματήσω την καλλιτεχνική μου πορεία για κάποιο διάστημα και να μπορέσω να της προσφέρω μερικά χρόνια διαφορετικής σταθερότητας;

Από πολύ νέα πίστευα πως η μητρότητα είναι ένας στόχος ζωής μοναδικός, ασύγκριτος. Είναι ιερό δώρο, να μεγαλώσεις, να φροντίσεις ένα παιδί. Πόσο μεγαλύτερο δώρο ήταν, όταν η Αλεξάνδρα υιοθετήθηκε μια ώρα μετά τη γέννησή της. Έτσι, όταν έφτασε στα δώδεκά της χρόνια, σταμάτησα την καριέρα μου. Απόκτησα μέσα σε λίγες μέρες πέντε εχθρούς. Τους πέντε ιμπρεσάριους που με εκπροσωπούσαν παγκοσμίως για ένα σημαντικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Ήταν μια δική μου συνειδητή απόφαση, με μια ημερομηνία έναρξης και λήξης. Και συνεχίζω...

ΚΒ: Κάνατε και καριέρα και οικογένεια, οπότε είστε η πιο κατάλληλη για να μου απαντήσετε: Τελικά συνδυάζονται; Ή πρέπει να θυσιάσεις κάποιο από τα δύο;

ΜΧ: Στους καλλιτέχνες με διεθνή καριέρα μάλλον ο συνδυασμός των δύο είναι εξαιρετικά δύσκολος, έως ακατόρθωτος. Στην πρώτη περίοδο της προσωπικής μου ζωής θα έλεγα ότι ευνοήθηκα, μέχρι τον πρόσφατο χωρισμό μου. Βέβαια θα έλεγα πως πάντα υπάρχουν οι όμορφες εξαιρέσεις. Συνήθως όμως η θυσία του ενός για την επιβίωση του άλλου μοιάζει αναπόφευκτη.

ΚΒ: Έχετε πολύ καιρό να τραγουδήσετε, κάνατε όμως κάποιες ιδιωτικές ηχογραφήσεις που τις ανεβάσατε στο Facebook. Σαν να δηλώνατε με αυτόν τον τρόπο πως ακόμη κι αν δεν εμφανιζόσασταν πια, το τραγούδι πάντα υπήρχε στη ζωή σας. Όλα αυτά τα χρόνια εξακολουθούσατε να τραγουδάτε καθημερινά και να γυμνάζετε τη φωνή σας; Πόσο σημαντικό είναι τελικά το τραγούδι για εσάς;

ΜΧ: Ναι..., ήταν ένα ταξίδι εξερεύνησης άλλων δρόμων έκφρασης. Ξεκίνησε ένας πειραματισμός φωνητικός αλλά και εκφραστικός. Βέβαια όχι πάντα έτσι όπως πραγματικά προσδοκούσα. Αφέθηκα για λίγο στις επιθυμίες και συστάσεις ανθρώπων που εκείνη την εποχή είχαν την εμπιστοσύνη μου. Έγιναν κάποιες ηχογραφήσεις που τις θυμάμαι με χαμόγελο και άλλες που ήδη έχω ξεχάσει... και πάλι χαμογελώ. Ήμουν σαν τον δημιουργό, που μέσα από πειραματισμούς και ατελέσφορες προσπάθειες, ανακάλυπτα τις ιδιαίτερες αντοχές μου. Ποικιλόμορφες ιδιωτικές ηχογραφήσεις... ναι, ίσως έτσι θα τις ονόμαζα. Με ηρεμία και θετικότητα έζησα μακριά από τη σκηνή και το αγαπημένο μου κοινό, όμως τίποτα δεν μπόρεσε να σταματήσει την εξέλιξη της φωνής μου, πλέον μέσα από πιο ιδιαίτερους δρόμους που με οδήγησαν σε μια καθαρή αναγνώριση της αποστολής μου ως τραγουδίστριας, που ήταν και είναι η επικοινωνία με τον άνθρωπο.

Γύμναζα και γυμνάζω τη φωνή χωρίς όρια δεσμευτικά. Σιγάνεψα τις ιδέες του μυαλού που έβαζε όρια και δημιουργούσε ψευδαισθήσεις ως προς τι μπορούσα να «αγγίξω» μουσικά. Εξέλιξα τη φωνή με την ίδια ελευθερία που δημιουργώ τα αφηρημένα ζωγραφικά μου έργα. Χωρίς σύνορα, χωρίς τεχνητές ετικέτες, όπως μέτζο, δραματική σοπράνο, κλασική τραγουδίστρια, τραγουδίστρια του έντεχνου, του μιούζικαλ. Οι διαχωρισμοί σταμάτησαν να υπάρχουν και παρότι έκανα λάθη πειραματιζόμενη, μέσα από αυτά ανακάλυψα άλλες δυνάμεις κι ευαισθησίες. Το πόσο σημαντικό είναι για μένα να τραγουδώ... Θα έλεγα όσο σημαντικό είναι να νιώθω τη χαρά της ζωής κάθε λεπτό και να τη μοιράζομαι. Η φωνή είναι κανάλι μιας κατευθείαν ενεργειακής ένωσης με τους ανθρώπους και τη φύση.

ΚΒ: Υπηρετήσατε κυρίως το κλασικό ρεπερτόριο, τα εικαστικά έργα σας όμως είναι «παιδιά» μιας πολύ μοντέρνας οπτικής. Ποια είναι η σύνδεσή τους; Δεν σας κρύβω πως βλέποντας έναν πίνακά σας και ακούγοντας μιαν άριά σας, νομίζω πως άλλος καλλιτέχνης έχει κάνει το ένα και άλλος το άλλο.

ΜΧ: Εάν τα εικαστικά έργα είναι, όπως λέτε, παιδιά μιας πολύ μοντέρνας οπτικής, μέσα σε αυτή τη φράση βρίσκεται και η απάντησή μου. Παρόλο που έχω τραγουδήσει και τραγουδώ κυρίως κλασικό ρεπερτόριο, η «θέση» μου συνεχώς προσαρμόζεται στην παρούσα στιγμή. Ερμηνεύω το κλασικό ρεπερτόριο έτσι όπως δημιουργώ τα εικαστικά έργα, με μια καινούργια οπτική γωνία, πάντα σημερινή. Τα εικαστικά έργα επίσης «κρατούν» την ενέργεια αιώνων και άλλων εποχών. Τη σύνθεση των υποτιθέμενων δύο κόσμων τη γεφυρώνουμε όμορφα και φυσικά με το να αποδεχόμαστε την παρούσα στιγμή έτσι όπως εκτυλίσσεται. Εμείς δημιουργούμε διαχωρισμούς... οι οποίοι ουσιαστικά δεν υπάρχουν. Αυτές οι συνυπάρξεις, μας οδηγούν σε χώρους ανεξερεύνητους και γεμάτους εκπλήξεις.

ΚΒ: Στην καριέρα σας τραγουδήσατε και πιο μοντέρνες συνθέσεις, όπως π.χ έργα του Βαγγέλη Παπαθανασίου. Παραμένοντας όμως μια κλασική τραγουδίστρια. Τι είναι αυτό που σας αρέσει σε αυτού του είδους τα «πειράματα»; Θα ξαναλέγατε σύγχρονη, ακόμα και easy listening, μουσική;

ΜΧ: Μα βέβαια... τραγούδησα σύγχρονους / μοντέρνους συνθέτες από τα πρώτα χρόνια της καριέρας μου. Θεωρούσα και θεωρώ μοντέρνες συνθέσεις π.χ. τα έργα του Μανώλη Καλομοίρη. Μεταξύ αυτών και τη Συμφωνία αρ. 2 «Των ανίδεων και καλών ανθρώπων» (Η γρηά η βαβά μ') που ερμήνευσα στο Ηρώδειο σε πολύ νεαρή ηλικία. Υπάρχουν συνθέτες που δεν μπορούν εύκολα να γίνουν παρελθόν, να γεράσουν. Ο τρόπος που συνέθεσαν παραμένει διαχρονικός και πάντα φρέσκος. Με τον ίδιο τρόπο προσέχω και την εξέλιξη της φωνής μου. «Καθαρίζοντάς» την από τις μνήμες του παρελθόντος και τη φθορά του χρόνου και την «επανάληψη» αυτού που θεωρούμε «κατεκτημένο». Το όργανο-φωνή αλλάζει χροιά και η απόδοση γεμίζει επιτήδευση. Και στη φωνή μπορεί να υπάρχει διαχρονικότητα, όσο και αν η ιδέα ξενίζει.

Το ότι συνεργάστηκα με τον Βαγγέλη την εποχή που ήμουν ίσως πιο δοσμένη στο κλασικό ρεπερτόριο κι εκείνος δημιουργούσε New Age / ηλεκτρονική μουσική, επιβεβαίωνε και πάλι, ότι δεν υπήρχαν διαχωρισμοί, όρια, σύνορα στην Τέχνη. Όσα δημιουργήσαμε πριν χρόνια μέσα από την καλλιτεχνική μας συνύπαρξη, ήταν πρωτοποριακά, σύγχρονα και συνεχίζουν να είναι. Το «πείραμα» είναι πως, κατέχοντας την τεχνική, αποφάσισα να αφεθώ στην ενστικτώδη ελευθερία της ερμηνείας. Αυτό μου αρέσει και με συναρπάζει. Χωρίς καμιά αμφιβολία, θέλω να ερμηνεύσω ό,τι μπορεί να προσφέρει την εμπειρία της άπλετης φωνητικής έκφρασης χωρίς όρια σε συνύπαρξη με τη μελωδική γραμμή που έχει ρίζα στο δυνατό εκφραστικό συναίσθημα.

ΚΒ: Ανάμεσα σε τέτοιου είδους «πειράματα» τα οποία με γενναιότητα κάνατε, περιλαμβάνεται και το τραγούδι «Ελλάδα» που ανεβάσατε στο YouTube στις αρχές της κρίσης, με τη διάθεση υποθέτω να πείτε μια κουβέντα συμπαράστασης, να εκφράσετε την Ελλάδα από την οποία προέρχεστε και εσείς αγαπάτε. Υπήρξαν και εκείνοι που αντιμετώπισαν ειρωνικά αυτή την κίνηση. Ενοχληθήκατε;

ΜΧ: Πόσο σωστά περιγράφετε αυτό που εκείνη την εποχή πήρε μεγάλη διάσταση μέσα μου. Ήθελα να εκφράσω την άπλετη συμπαράστασή μου από μακριά για τους συμπατριώτες και τον τόπο μου. Μόνο που ίσως δεν διάλεξα τον σωστό τρόπο. Όταν ο καλλιτέχνης αποφασίζει να δημιουργήσει κάτι και να το μοιραστεί δημόσια, είναι απολύτως αναμενόμενο να υπάρξουν διαφορετικές και, στη συγκεκριμένη περίπτωση, αρνητικές γνώμες. Δεν γνώριζα πως η «Ελλάδα» είχε χρησιμοποιηθεί και χαρακτηριστεί ειρωνικά τόσο βαριά. Ένας αγαπημένος φίλος από την Αθήνα, μου έστρεψε την προσοχή στο γεγονός. Έμεινα σιωπηλή για αρκετό διάστημα και στη συνέχεια, έχοντας ζήσει την εμπειρία, προχώρησα στο επόμενο βήμα. Όχι, δεν ενοχλήθηκα. Πιστεύω στην ελευθερία γνώμης και έκφρασης. Ήταν ένα εξαιρετικό προσωπικό μάθημα.

ΚΒ: Σε συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης, κινηθήκατε / κινείστε σε έναν χώρο δύσκολο και σκληρό, ανταγωνιστικό αλλά και γεμάτο μικρότητες, τον κόσμο του κλασικού τραγουδιού. Επίσης, όπως πολύ καλά γνωρίζετε, και η συμπαθής τάξη των φιλόμουσων, το κοινό γενικότερα, μπορούν να είναι πολύ σκληροί. Πόσο εύκολα διαχειρίζεστε αυτές τις καταστάσεις, χωρίς να τους επιτρέπετε να σας καταβάλουν;

ΜΧ: Ο χώρος γίνεται έτσι όπως εμείς επιλέγουμε να τον φορτίσουμε, με θετικότητα ή αρνητικότητα. Όλα ξεκινούν από μια προσωπική αντιμετώπιση. Από δώδεκα χρονών, με την έναρξη των σπουδών μου στο Εθνικό Ωδείο, διαισθάνθηκα την ομορφιά αλλά και τις δυσκολίες που εμπεριείχε ο συγκεκριμένος χώρος.

Δεν νομίζω ότι ταυτίστηκα με την αρνητικότητα του επαγγέλματος, εκτός από δύο-τρεις φορές που δεν είχα άλλη επιλογή, όπως στη σοβαρή διαμάχη μου με τον Λόριν Μάαζελ. Είναι ένας κόσμος γεμάτος ναρκισσισμό, ευαλωτότητα, ανασφάλειες, εγωισμό, ανταγωνισμό και ψευδαισθήσεις. Στην άλλη πλευρά της ζυγαριάς πάλι υπάρχει η τεράστια ανάγκη για επικοινωνία, προσφορά, μοίρασμα, έκφραση. Η διαίσθηση, ότι είμαστε ενεργειακά κανάλια μεταφοράς πλούσιων συναισθημάτων μέσω της φωνής μας αλλά και του λόγου, μας δίνει σχεδόν μεταφυσικές ικανότητες που δεν μπορούν εύκολα να περιγραφούν. Και παράλληλα η παραδοχή πως, ενώ μοιάζουμε δυνατοί, μια αρνητική λέξη φτάνει για να μας αποδυναμώσει και αποσυγχρονίσει για πολύν καιρό. Επιλέγω συνεχώς να μένω στο φως, αισθανόμενη την ύπαρξη του σκότους... Αρνούμαι από παιδί να μολύνω το δώρο που μου έχει δοθεί. Η φωνή μου υπάρχει, όχι για να λέω στον εαυτό μου πόσο ωραία τραγουδώ, αλλά για να τη χρησιμοποιώ με αγάπη, στην υπηρεσία της επικοινωνίας και της έκφρασης ανθρώπινων συναισθημάτων.

ΚΒ: Ποια θεωρείτε πως είναι η αποστολή του καλλιτέχνη στον σύγχρονο κόσμο; Υπάρχει κάποια αποστολή; Είμαστε εδώ για να αφήσουμε κάτι; Και αν ναι, ποια θέλετε να είναι η δική σας προσφορά;

ΜΧ: Η αποστολή του καλλιτέχνη θέλω να ελπίζω πως είναι να κρατά σε «ισορροπία» τον πλανήτη, τροφοδοτώντας τον μέσω της δημιουργίας με θετικότητα, αρμονία, φωτεινότητα, αισιοδοξία. Μια αποστολή συνυφασμένη με την απλή, ουσιαστική φυσικότητα της ζωής. Επίσης, ίσως αποστολή να είναι και η αναγνώριση του εαυτού και η αφύπνιση της συνείδησης. Το αν αφήνουμε κάτι ή όχι μετά το «πέρασμά» μας, δεν νομίζω να έχει τόση σημασία. Αν η καλλιτεχνική δημιουργία συντελέστηκε χωρίς ιδιοτέλεια και με διάθεση προσφοράς και ανθρώπινης επικοινωνίας, ίσως τότε κάτι να μένει... Ίσως αυτά που μοιράζομαι μαζί σας να περιέχουν μιαν αφέλεια κι εξιδανίκευση, όμως επιθυμώ και συνεχίζω να τραγουδώ και να εκφράζομαι μ' ένα δυνατό ένστικτο πλέον και μιαν ελευθερία και με την αστείρευτη διάθεση προσφοράς στην πρώτη γραμμή.

ΚΒ: Θα ξανατραγουδούσατε; Θα ξεκινούσατε ξανά να ζείτε στους ρυθμούς που ζούσατε την εποχή που τρέχατε από θέατρο σε θέατρο; Ή τώρα έχετε άλλες προτεραιότητες και άλλα σχέδια; Αλήθεια, ποια είναι τα σχέδιά σας για το μέλλον; Τι θα θέλατε να κάνετε; Τι ονειρεύεστε;

ΜΧ: Τρελαίνομαι με τον τρόπο που ολοκληρώνετε τη μακροσκελή ερώτησή σας! Ναι, ονειρεύομαι συνεχώς, τραγουδώ και ζωγραφίζω συνεχώς με τις χορδές, με την ψυχή, την καρδιά, το μυαλό! Ασταμάτητα ονειρεύομαι κι επιθυμώ την επικοινωνία με το κοινό. Να εμπνεύσω και να εμπνευστώ από σύγχρονους συνθέτες που μοιραζόμαστε το ίδιο δυνατό όνειρο. Δεν υπάρχει χώρος ούτε και χρόνος για να σκεφτώ τους ρυθμούς που γνωρίζω πολύ καλά, πως μπορούν να είναι έντονοι αλλά και γεμάτοι εντάσεις. Όταν υπάρχει μια φυσική ροή ζωής και δημιουργίας, ο ρυθμός γίνεται μέρος μιας «μουσικής φράσης» και η συνύπαρξη μοιάζει άκρως αρμονική. Επιθυμώ να συμπράξω με Έλληνες μουσικούς στη δημιουργία κονσέρτων, μέρος από τα έσοδα των οποίων θα διατεθεί για φιλανθρωπικούς σκοπούς, και όχι μόνο.

ΚΒ: Είχατε να έρθετε πολύ καιρό στην Ελλάδα. Πώς τη βρήκατε; Σας ευχαρίστησε ή σας απογοήτευσε; Έπειτα από τόσα χρόνια σε μιαν αρκετά απομονωμένη περιοχή των ΗΠΑ, θα ξαναγυρίζατε εδώ;

ΜΧ: Ίσως κάποια μέρα γράψω την ιστορία μου... Πραγματικά όταν σκεφτώ τον αριθμό των χρόνων που πέρασα μακριά από τον τόπο που γεννήθηκα, αναρωτιέμαι πώς μπόρεσα. Δεν έπαψα ποτέ να κουβαλώ την Ελλάδα μέσα μου με ατέλειωτους τρόπους. Το σπίτι που άφησα είχε στοιχεία στην εσωτερική του αρχιτεκτονική εμπνευσμένα από την Ελλάδα, δωρικούς κίονες και γαλάζια οροφή. Το γαλάζιο των νησιών κυριαρχούσε μέσα στη ζωή μου. Τα φαγητά και τα γλυκά που από μικρή μαζί με τη μητέρα μου μαγείρευα. Και η μοναδική ελληνική φιλοξενία που τίποτα στον κόσμο δεν της μοιάζει! Τα φιλέματα που είναι μέρος της ζωής μας, οι αγκαλιές, τα σταυρωτά φιλιά. Οι χοροί μας, οι παραδοσιακές φορεσιές, η επαναστατική ψυχή που συνήθως μας βάζει σε μπελάδες, η τόλμη που κουβαλάμε από τον προγονικό πολιτισμό μας!

Ξέρω πια από κοντά, πόσο πολύ η οικονομική κρίση άλλαξε τους ρυθμούς μας. Μας φύτεψε αμφιβολίες για τις αξίες των άλλων και τις δικές μας. Παρ' όλα αυτά, στη δική μου πρόσφατη επίσκεψη ένιωσα μιαν αναπτέρωση, μιαν αισιοδοξία, έστω και μέσα από τις δραματικές εκφράσεις και τα λόγια των ανθρώπων. Αυτό γιατί ο Έλληνας δεν μένει για πολύ στο βυθό. Αναδύεται κι ατενίζει τον ήλιο χωρίς να χάνει χρόνο. Οι σοφοί θα λέγανε «ο καλύτερός μου δάσκαλος είναι ο χειρότερος εχθρός μου». Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ό,τι περάσαμε κι ακόμα περνάμε, θα μας βγάλει στο φως αργά ή γρήγορα... Η Ελλάδα δεν μπορεί ποτέ να με απογοητεύσει γιατί είναι κομμάτι μου και είμαι κομμάτι της. Την αγκάλιαζα και θα συνεχίσω να την αγκαλιάζω. Η κόρη μου σπουδάζει μουσική σε Πανεπιστήμιο στις ΗΠΑ και πλέον βρίσκεται σε ηλικία ανεξαρτητοποίησης. Τώρα πολύ θα ήθελα να περνούσα ένα αρκετά μεγάλο διάστημα στην Ελλάδα.

ΚΒ: Η κόρη σας είναι μουσικός, παίζει βιολί. Γνωρίζοντας καλά τον κόσμο στον οποίο θα κληθεί να κινηθεί, να σταδιοδρομήσει, τι τη συμβουλεύετε; Φοβάστε π.χ. μήπως κάνει τα ίδια λάθη με εσάς; Έχετε σκεφτεί ποτέ «καλύτερα να μην μπλέξει με τα καλλιτεχνικά κυκλώματα»;

ΜΧ: Η Αλεξάνδρα έζησε τα περισσότερα χρόνια της πολύ κοντά στις ορχήστρες και στη σκηνή. Τώρα ήρθε ο καιρός να βρίσκεται όχι μόνο κοντά αλλά να είναι η ίδια ενεργή μουσικός. Δεν μπορώ να τη συμβουλεύσω, γιατί το «ταξίδι» είναι δικό της, όχι δικό μου. Το λέω αυτό με απέραντη αγάπη και σεβασμό σε αυτό που εκείνη δημιούργησε και δημιουργεί με την αφοσίωσή της από 3 χρονών στη μουσική, στο βιολί.

Λάθη; Πώς μπορεί να κάνει τα ίδια λάθη; Άλλος άνθρωπος, άλλη ερμηνεύτρια, άλλος χαρακτήρας, άλλη πορεία. Ό,τι και να μοιραστώ μαζί της για τις δικές μου εμπειρίες, είμαι σίγουρη, από τις χίλιες οι δύο μπορεί να είναι παρόμοιες. Τα λάθη είναι σημαντικό μέρος της ζωής. Όπως λέω συχνά... Όλα καλά!

Ποτέ μα ποτέ δεν σκέφτηκα «να μην μπλέξει με τα καλλιτεχνικά κυκλώματα». Όπως σας είπα και στην αρχή, εμείς οι καλλιτέχνες, όντας μέσω της δημιουργικής μας έκφρασης δίαυλοι συναισθημάτων, ιδεών και οραματισμών, ίσως κρατούμε τον πλανήτη σε κάποια αρμονία. Μάλλον θα έλεγα πως η κάθε καλλιτεχνική έκφραση της Αλεξάνδρας ήταν και είναι δώρο για μένα, που ενθάρρυνα και φρόντιζα όσο μπορούσα.

ΚΒ: Σε κάποιον που θα σας ανακάλυπτε τώρα, τι θα προτείνατε να ακούσει ή να δει για να καταλάβει ποια είναι η Μαρκέλλα Χατζιάνο;

ΜΧ: Αν είναι η πρώτη φορά που κάποιος θα ακούσει τη φωνή μου, θα έλεγα, θα πρότεινα να ακούσει την επόμενη συναυλία ή παράσταση που θα κάνω... Το χθες είναι κομμάτι μας, όχι όμως τόσο σημαντικό όσο αυτό που δημιουργούμε αυτήν τη στιγμή. Δεν νομίζετε;

Σεπτέμβριος 2018

Markella Hatziano's paintings at the Norfolk Arts Center, January & February 2016

More photos

See also

Μαρκέλλα Χατζιάνο – Αποκλειστική Συνέντευξη / Markella Hatziano – Exclusive interview, in Greek

Giuseppe Verdi: Messa da Requiem – Michèle Crider, Markella Hatziano, Gabriel Sadé, Robert Lloyd, London Symphony Chorus & Orcherstra, Richard Hickox (Audio video)

Manolis Kalomiris: Song Cycles – Markella Hatziano, Steven Larson (Audio video)

Maurice Ravel: Shéhérazade – Markella Hatziano, Steven Larson (Audio video)

Franz Liszt: Songs – Markella Hatziano, Steven Larson (Audio video)

Μαρίτα Παπαρίζου – Αποκλειστική συνέντευξη (Marita Paparizou – Exclusive interview, in Greek)

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.